Słyszałeś o probiotykach. Prawdopodobnie nawet ich próbowałeś. Być może przyniosły oczekiwane rezultaty, a być może nie zauważyłeś różnicy lub wręcz odczułeś większy dyskomfort. Widziałeś także prebiotyki na sklepowych półkach i zastanawiałeś się, czy są Ci potrzebne. Teraz coraz częściej pojawia się kolejne pojęcie: postbiotyki.
Jeżeli czujesz się zagubiony w świecie „biotyków”, nie jesteś wyjątkiem. Postbiotyki nie są jednak wyłącznie kolejnym modnym hasłem. Postbiotyki stanowią rezultat rozwoju wiedzy naukowej na temat zdrowia jelit, a aktualne badania wskazują, że mogą być jednym z najbardziej interesujących kierunków wspierania mikrobioty jelitowej i zdrowia przewodu pokarmowego.
Prebiotyki, probiotyki i postbiotyki – najważniejsze różnice
Zanim przejdziemy do postbiotyków, warto uporządkować podstawowe pojęcia.
- Prebiotyki to składniki żywności, głównie rodzaje błonnika pokarmowego, które stanowią pożywkę dla korzystnych mikroorganizmów zamieszkujących jelita. Można je porównać do nawozu wspierającego rozwój mikrobioty jelitowej.
- Probiotyki to żywe mikroorganizmy przyjmowane w celu uzupełnienia mikrobioty jelitowej. Ich działanie zależy między innymi od przeżycia w przewodzie pokarmowym i zdolności dotarcia do jelit.
- Postbiotyki to bioaktywne związki powstające w wyniku aktywności korzystnych mikroorganizmów. Obejmują między innymi krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), enzymy, peptydy przeciwdrobnoustrojowe, witaminy i inne metabolity bakteryjne.
Najważniejszym wnioskiem płynącym z aktualnych badań jest fakt, że wiele korzyści przypisywanych wcześniej wyłącznie probiotykom może wynikać właśnie z bioaktywnych związków wytwarzanych przez mikroorganizmy podczas ich aktywności metabolicznej.
To rozróżnienie ma istotne znaczenie dla współczesnego podejścia do zdrowia jelit i suplementacji.
Jak działają postbiotyki w organizmie?
Gdy korzystne mikroorganizmy fermentują błonnik pokarmowy, powstaje wiele związków wykorzystywanych przez organizm w licznych procesach biologicznych.
Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA)
Do najlepiej poznanych postbiotyków należą krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, takie jak:
- maślan (butyran),
- propionian,
- octan.
Maślan jest podstawowym źródłem energii dla komórek nabłonka jelita grubego. Badania wskazują, że może odgrywać istotną rolę w utrzymaniu integralności bariery jelitowej oraz prawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego.
Peptydy przeciwdrobnoustrojowe
Postbiotyki obejmują również związki wspierające równowagę środowiska jelitowego poprzez wpływ na populacje mikroorganizmów obecnych w przewodzie pokarmowym.
Dzięki temu mikrobiota może funkcjonować w bardziej zrównoważony sposób bez konieczności dostarczania dodatkowych żywych bakterii.
Enzymy i witaminy
W trakcie procesów fermentacyjnych powstają również enzymy oraz witaminy, które uczestniczą w procesach związanych z trawieniem i wykorzystaniem składników odżywczych.
Związki te są przedmiotem licznych badań analizujących ich rolę w funkcjonowaniu organizmu.
Składniki ścian komórkowych mikroorganizmów
Niektóre postbiotyki obejmują również fragmenty komórek mikroorganizmów, które mogą oddziaływać z układem odpornościowym obecnym w obrębie przewodu pokarmowego.
Badania wskazują, że jelita stanowią jeden z najważniejszych elementów układu odpornościowego człowieka, dlatego relacja pomiędzy mikrobiotą a odpornością pozostaje jednym z najintensywniej analizowanych obszarów współczesnej nauki.
Dlaczego postbiotyki są coraz częściej porównywane z probiotykami?
Celem nie jest podważanie znaczenia probiotyków. U wielu osób stanowią one element wspierania zdrowia jelit. Jednocześnie postbiotyki rozwiązują część wyzwań związanych ze stosowaniem żywych mikroorganizmów.
1. Stabilność
Żywe bakterie są wrażliwe na temperaturę, wilgoć, warunki przechowywania oraz środowisko przewodu pokarmowego.
Postbiotyki nie zawierają żywych organizmów, dlatego nie wymagają przeżycia w żołądku ani kolonizacji jelit. Są stabilne i gotowe do wykorzystania przez organizm od momentu spożycia.
2. Brak konieczności kolonizacji
Nawet jeżeli bakterie obecne w probiotyku przeżyją drogę przez przewód pokarmowy, muszą jeszcze konkurować z istniejącą mikrobiotą o miejsce i zasoby.
Postbiotyki działają inaczej. Dostarczają gotowe bioaktywne związki bez konieczności trwałego zasiedlania jelit przez nowe mikroorganizmy.
3. Komfort stosowania
Niektóre osoby rozpoczynające suplementację probiotykami zgłaszają przejściowe wzdęcia, gazy lub dyskomfort trawienny.
Postbiotyki nie zawierają żywych bakterii, dlatego są przedmiotem zainteresowania naukowców jako alternatywne podejście do wspierania zdrowia jelit.
4. Powtarzalność składu
W przypadku probiotyków liczba żywych mikroorganizmów może zmieniać się w czasie przechowywania.
Postbiotyki dostarczają określone bioaktywne związki w przewidywalnej ilości, co pozwala na większą powtarzalność produktu.
Co pokazują badania naukowe dotyczące postbiotyków?
W ostatnich latach liczba publikacji naukowych dotyczących postbiotyków dynamicznie rośnie. Badacze analizują ich potencjalną rolę w zdrowiu jelit, funkcjonowaniu układu odpornościowego, osi jelita–mózg oraz metabolizmie organizmu.
Choć wiele obszarów wymaga dalszych badań, aktualne wyniki wskazują, że postbiotyki stanowią jeden z najbardziej obiecujących kierunków rozwoju nauki o mikrobiocie jelitowej.
Zdrowie jelit i komfort trawienny
Jednym z najlepiej przebadanych obszarów jest wpływ postbiotyków na zdrowie przewodu pokarmowego.
Badania analizują ich znaczenie dla:
- utrzymania prawidłowego funkcjonowania bariery jelitowej,
- wspierania równowagi mikrobioty jelitowej,
- komfortu trawiennego,
- regularności pracy jelit.
W publikacjach naukowych oceniano między innymi preparaty zawierające nieożywione szczepy bakterii z rodzaju Lactobacillus. Wyniki wskazują na ich potencjalną rolę w utrzymaniu zdrowia przewodu pokarmowego i wspieraniu równowagi środowiska jelitowego.
Układ odpornościowy
Jelita są jednym z najważniejszych miejsc kontaktu organizmu z czynnikami środowiskowymi. Dlatego mikrobiota jelitowa i jej metabolity pozostają przedmiotem intensywnych badań dotyczących odporności.
Badania wskazują, że postbiotyki mogą oddziaływać na mechanizmy związane z funkcjonowaniem układu odpornościowego obecnego w obrębie przewodu pokarmowego.
Należy jednak podkreślić, że postbiotyki nie posiadają obecnie zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących odporności w Unii Europejskiej. Dlatego wszelkie informacje w tym zakresie powinny być przedstawiane wyłącznie w kontekście badań naukowych.
W przypadku formuły POSTBIOTYK SuperBiotics™ zatwierdzone oświadczenia zdrowotne dotyczą witaminy D oraz folianów:
- witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
- foliany przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.
Oś jelita–mózg, samopoczucie i funkcje poznawcze
Coraz większe zainteresowanie budzi wpływ mikrobioty jelitowej na komunikację pomiędzy przewodem pokarmowym a układem nerwowym.
Relację tę określa się jako oś jelita–mózg.
Badania analizują, w jaki sposób metabolity bakteryjne, w tym postbiotyki, mogą uczestniczyć w procesach związanych z funkcjonowaniem układu nerwowego.
W publikacjach naukowych omawia się między innymi związki pomiędzy mikrobiotą, produkcją neuroprzekaźników oraz codziennym samopoczuciem.
Obszar ten pozostaje jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się kierunków badań nad zdrowiem jelit.
Metabolizm i wykorzystanie energii
Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe powstające w procesach fermentacji błonnika są również analizowane pod kątem ich roli w metabolizmie organizmu.
Badacze oceniają ich znaczenie dla:
- metabolizmu energetycznego,
- wykorzystania składników odżywczych,
- sygnalizacji pomiędzy jelitami a innymi narządami.
Choć wiele pytań pozostaje otwartych, obecny stan wiedzy wskazuje, że metabolity bakteryjne mogą pełnić znacznie ważniejszą rolę, niż przypuszczano jeszcze kilka lat temu.
Podejście „postbiotic-first” – nowy kierunek wspierania zdrowia jelit
Rosnąca liczba badań zmienia sposób myślenia o zdrowiu jelit.
Przez wiele lat główny nacisk kładziono na dostarczanie organizmowi żywych bakterii. Obecnie coraz większa uwaga skupia się na tym, co korzystne mikroorganizmy produkują podczas swojej aktywności.
To właśnie ta zmiana doprowadziła do powstania koncepcji określanej jako podejście „postbiotic-first”, czyli skupienie się na bioaktywnych związkach powstających w wyniku aktywności mikroorganizmów.
Dlaczego coraz więcej mówi się o postbiotykach?
Z perspektywy naukowej postbiotyki pozwalają ominąć część ograniczeń związanych ze stosowaniem żywych kultur bakterii.
Nie wymagają:
- przeżycia w środowisku żołądka,
- kolonizacji przewodu pokarmowego,
- utrzymywania żywotności podczas przechowywania.
Zamiast tego dostarczają związki, które już powstały w wyniku aktywności korzystnych mikroorganizmów.
To właśnie dlatego są coraz częściej analizowane jako nowoczesne podejście do wspierania zdrowia jelit.
PRIME NEXT GENERATION i postbiotyki
W PRIME NEXT GENERATION przyjęto podejście oparte na aktualnym stanie wiedzy naukowej dotyczącej mikrobioty jelitowej i postbiotyków.
Zamiast koncentrować się wyłącznie na żywych kulturach bakterii, formuła POSTBIOTYK SuperBiotics™ została opracowana z wykorzystaniem postbiotyków oraz składników posiadających zatwierdzone oświadczenia zdrowotne.
W składzie znajdują się między innymi:
- postbiotyki pochodzące ze szczepów bakterii wykorzystywanych w badaniach naukowych,
- witamina D,
- foliany,
- beta-glukany.
Dzięki temu formuła łączy nowoczesne podejście do zdrowia jelit z zatwierdzonymi oświadczeniami zdrowotnymi dotyczącymi wybranych składników odżywczych.
Jak rozpocząć suplementację postbiotykami?
Dla wielu osób postbiotyki są nowym pojęciem. Nic dziwnego – jeszcze kilka lat temu większość dyskusji dotyczących zdrowia jelit koncentrowała się niemal wyłącznie na probiotykach i prebiotykach.
Dziś sytuacja wygląda inaczej. Coraz większa liczba badań wskazuje, że bioaktywne związki produkowane przez mikroorganizmy mogą odgrywać istotną rolę w funkcjonowaniu organizmu.
Jeżeli dopiero poznajesz temat postbiotyków, warto podejść do niego w sposób praktyczny i oparty na aktualnej wiedzy naukowej.
Dla osób rozpoczynających przygodę z postbiotykami
Najprostszym rozwiązaniem jest rozpoczęcie od suplementu zawierającego postbiotyki i obserwowanie reakcji organizmu.
W przeciwieństwie do produktów opartych na żywych kulturach bakterii postbiotyki nie wymagają kolonizacji przewodu pokarmowego ani przeżycia w środowisku żołądka.
Dzięki temu stanowią interesującą alternatywę dla osób poszukujących nowoczesnego podejścia do wspierania zdrowia jelit.
Warto pamiętać, że reakcja organizmu na suplementację jest indywidualna i zależy od wielu czynników, takich jak dieta, styl życia, stan mikrobioty jelitowej oraz ogólny stan zdrowia.
Co zrobić, jeśli obecnie stosujesz probiotyki?
Stosowanie postbiotyków nie oznacza automatycznie konieczności rezygnacji z probiotyków.
Niektóre osoby decydują się na kontynuowanie dotychczasowej suplementacji, podczas gdy inne wybierają zmianę podejścia i skupienie się na bioaktywnych metabolitach bakteryjnych.
Jeżeli probiotyki nie przyniosły oczekiwanych rezultatów lub powodowały dyskomfort trawienny, postbiotyki mogą być interesującym rozwiązaniem do rozważenia.
Najważniejsze jest jednak indywidualne podejście oraz obserwacja własnego organizmu.
Znaczenie diety bogatej w błonnik
Nawet najlepszy suplement nie zastąpi zdrowej i zróżnicowanej diety.
Mikrobiota jelitowa potrzebuje odpowiednich składników odżywczych, aby prawidłowo funkcjonować.
Szczególne znaczenie ma błonnik pokarmowy obecny między innymi w:
- warzywach,
- owocach,
- roślinach strączkowych,
- pełnoziarnistych produktach zbożowych,
- orzechach i nasionach.
Dieta bogata w błonnik wspiera naturalną aktywność mikrobioty jelitowej oraz produkcję metabolitów bakteryjnych powstających w procesie fermentacji.
Dlatego postbiotyki najlepiej traktować jako element szerszej strategii obejmującej zdrowe odżywianie, aktywność fizyczną, odpowiednią ilość snu oraz dbałość o zdrowie jelit.
Przyszłość zdrowia jelit należy do postbiotyków?
Rozwój badań nad mikrobiotą jelitową zmienia sposób, w jaki naukowcy postrzegają zdrowie przewodu pokarmowego.
Jeszcze niedawno główny nacisk kładziono na liczbę i rodzaj mikroorganizmów obecnych w jelitach. Obecnie coraz większa uwaga skupia się na metabolitach wytwarzanych przez te mikroorganizmy.
To właśnie one mogą odpowiadać za wiele procesów analizowanych w kontekście zdrowia jelit, osi jelita–mózg oraz funkcjonowania układu odpornościowego.
Dlaczego postbiotyki nie są chwilową modą?
Postbiotyki nie pojawiły się jako efekt trendu marketingowego. Są rezultatem wieloletnich badań nad mikrobiotą i jej wpływem na organizm człowieka.
Coraz lepsze zrozumienie mechanizmów działania mikroorganizmów pozwoliło naukowcom skupić uwagę na substancjach powstających podczas ich aktywności.
To właśnie dlatego liczba publikacji naukowych dotyczących postbiotyków systematycznie rośnie.
Badacze analizują ich znaczenie dla:
- zdrowia jelit,
- mikrobioty jelitowej,
- bariery jelitowej,
- osi jelita–mózg,
- funkcjonowania układu odpornościowego.
Wiele pytań nadal wymaga odpowiedzi, jednak kierunek rozwoju badań jest bardzo wyraźny.
Nowa generacja wspierania zdrowia jelit
Współczesne podejście do zdrowia jelit coraz częściej koncentruje się nie tylko na dostarczaniu mikroorganizmów, ale również na wspieraniu środowiska jelitowego oraz wykorzystaniu bioaktywnych metabolitów.
To właśnie dlatego postbiotyki są określane przez wielu badaczy jako kolejny etap rozwoju nauki o mikrobiocie.
Dzięki stabilności, przewidywalności oraz rosnącej liczbie badań postbiotyki stają się jednym z najciekawszych obszarów współczesnej suplementacji wspierającej zdrowie jelit.
Podsumowanie
Prebiotyki, probiotyki i postbiotyki pełnią różne funkcje, jednak to właśnie postbiotyki znajdują się obecnie w centrum zainteresowania wielu naukowców zajmujących się mikrobiotą jelitową.
Postbiotyki są bioaktywnymi związkami powstającymi w wyniku aktywności korzystnych mikroorganizmów. Badania analizują ich rolę w zdrowiu jelit, utrzymaniu równowagi mikrobioty, funkcjonowaniu bariery jelitowej oraz osi jelita–mózg.
W odróżnieniu od probiotyków nie wymagają przeżycia w przewodzie pokarmowym ani kolonizacji jelit, co sprawia, że stanowią interesujący kierunek rozwoju współczesnej nauki o zdrowiu jelit.
W PRIME NEXT GENERATION postbiotyki stanowią fundament formuły POSTBIOTYK SuperBiotics™. Dodatkowo produkt zawiera witaminę D i foliany, dla których zatwierdzono oświadczenia zdrowotne.
- witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
- foliany przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego,
- foliany przyczyniają się do utrzymania prawidłowych funkcji psychologicznych,
- foliany pomagają zmniejszyć uczucie zmęczenia i znużenia.
Połączenie aktualnej wiedzy naukowej, zdrowego stylu życia oraz odpowiednio dobranych składników może stanowić ważny element wspierania zdrowia jelit i codziennej równowagi organizmu.
ŹRÓDŁA WIEDZY
- International Scientific Association of Probiotics and Prebiotics (ISAPP). The ISAPP Consensus Statement on the Definition and Scope of Postbiotics (Konsensus ISAPP dotyczący definicji i zakresu postbiotyków). Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 2021.
- National Center for Biotechnology Information (NCBI). Postbiotics and the Gut-Brain Axis (Postbiotyki a oś jelita–mózg). U.S. National Library of Medicine, 2022.
- PubMed Central (PMC). Postbiotics in Human Health: A Narrative Review (Postbiotyki w zdrowiu człowieka – przegląd aktualnej wiedzy). U.S. National Library of Medicine, 2023.
- National Center for Biotechnology Information (NCBI). The Human Gut Microbiome and Its Role in Health and Disease (Mikrobiom jelitowy człowieka i jego rola w zdrowiu oraz chorobie). U.S. National Library of Medicine, 2023.
- Harvard T.H. Chan School of Public Health. The Microbiome (Mikrobiom człowieka). Harvard University, 2024.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Digestive Diseases (Choroby układu pokarmowego i zdrowie przewodu pokarmowego). National Institutes of Health.
- Harvard Health Publishing. Digestive Health (Zdrowie układu pokarmowego). Harvard Medical School, 2025.
- Cleveland Clinic. Digestive Disease & Surgery Institute (Instytut Chorób Układu Pokarmowego). Cleveland Clinic, 2025.
- National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH). Probiotics: What You Need To Know (Probiotyki – co warto wiedzieć). National Institutes of Health, 2023.
- National Center for Biotechnology Information (NCBI). Gut Microbiota and Host Health: A New Clinical Frontier (Mikrobiota jelitowa i zdrowie człowieka – nowy kierunek badań klinicznych). U.S. National Library of Medicine, 2020.
- UCLA Health. New Research Shows Benefits of Postbiotics (Nowe badania dotyczące postbiotyków). University of California, Los Angeles, 2024.
- Cargill. Postbiotics Presentation (Postbiotyki – prezentacja naukowa i przegląd aktualnych badań). Cargill Health Technologies.
