Probiotyki (żywe kultury bakterii) a postbiotyki – czym się różnią i które wybrać?

Autor: Zespół PRIME NEXT GENERATION  |  30. czerwca 2026

Jeżeli kiedykolwiek stosowałeś suplement przeznaczony dla jelit, który miał przynieść ulgę, lecz ostatecznie spowodował większe wzdęcie i dyskomfort, nie jesteś jedyną osobą z takim doświadczeniem.

Przez wiele lat jednym z najczęściej proponowanych sposobów wspierania zdrowia jelit było dostarczanie kolejnych żywych bakterii. Podejście to może być pomocne w określonych sytuacjach, ale jego rezultaty zależą od konkretnego szczepu, dawki, produktu, stanu zdrowia i indywidualnej tolerancji.

U osób z wrażliwym przewodem pokarmowym niektóre preparaty zawierające żywe mikroorganizmy lub dodane składniki fermentujące mogą początkowo nasilać gazy, wzdęcia albo zmieniać rytm wypróżnień.

Może to tworzyć frustrujący cykl, w którym użytkownik zaczyna uważać własny organizm za problem. Tymczasem trudność może nie wynikać z samych jelit, lecz z niewłaściwego produktu, dawki, składników dodatkowych albo błędnego dopasowania formuły do rzeczywistych potrzeb.

Sposób myślenia o zdrowiu jelit ulega zmianie. Zrozumienie podstawowego pytania: probiotyki a postbiotyki – czym się różnią? może pomóc wybrać bardziej świadome, stabilne i potencjalnie lepiej tolerowane wsparcie komfortu trawiennego.

Najważniejsze informacje

• Zrozum podstawową różnicę: probiotyki są żywymi mikroorganizmami, które podane w odpowiedniej ilości wywierają potwierdzoną korzyść zdrowotną. Nie muszą trwale kolonizować jelit, aby oddziaływać. Postbiotyki są preparatami zawierającymi nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki, które również muszą wykazywać korzyść zdrowotną dla gospodarza.
• Rozważ stabilniejszą formę przy wrażliwym przewodzie pokarmowym: jeżeli po stosowaniu określonych probiotyków pojawiały się wzdęcia albo dyskomfort, przyczyną mogły być konkretne szczepy, dawka, obecność prebiotyków lub substancji dodatkowych. Postbiotyki nie zawierają mikroorganizmów zdolnych do namnażania, dlatego mogą stanowić alternatywę, ale nie gwarantują całkowitego braku reakcji niepożądanych.
• Dobieraj produkt do konkretnego celu: badania analizują wpływ określonych preparatów mikrobiologicznych na komfort trawienny, barierę jelitową, odporność i oś jelita–mózg. Wyników dotyczących jednego szczepu lub preparatu nie można jednak przypisywać wszystkim probiotykom, postbiotykom ani produktowi SUPER BIOTICS™.

Czym są żywe kultury bakterii?

Prawdopodobnie spotkałeś się już z informacjami dotyczącymi włączania do diety „dobrych bakterii”. Często określa się je jako żywe kultury bakterii.

W praktyce mogą to być żywe mikroorganizmy, takie jak określone bakterie lub drożdże. Nie każda żywa kultura jest jednak automatycznie probiotykiem.

Aby mikroorganizm mógł być prawidłowo określany jako probiotyk, powinien:

• być dokładnie zidentyfikowany co najmniej na poziomie rodzaju, gatunku i szczepu,
• pozostawać żywy w odpowiedniej ilości do końca okresu trwałości produktu,
• być podawany w ilości odpowiadającej dokumentacji naukowej,
• wykazywać potwierdzoną korzyść zdrowotną dla gospodarza.

Założeniem stosowania probiotyków jest dostarczenie konkretnych mikroorganizmów, które podczas przechodzenia przez przewód pokarmowy mogą oddziaływać z mikrobiotą, nabłonkiem, układem odpornościowym albo metabolizmem.

Nie wszystkie probiotyki działają tak samo, ponieważ ich właściwości są szczepozależne.

Jak żywe bakterie wpływają na jelita?

Podczas spożywania żywych kultur wprowadzasz do przewodu pokarmowego żywe mikroorganizmy.

Celem nie zawsze jest ich trwałe „zasiedlenie” jelit. Wiele szczepów probiotycznych nie kolonizuje przewodu pokarmowego na stałe, lecz może oddziaływać podczas czasowego przechodzenia przez jelita.

Drobnoustroje te wchodzą w kontakt z bilionami mikroorganizmów tworzących indywidualną mikrobiotę jelitową.

Złożone środowisko mikrobiologiczne przewodu pokarmowego uczestniczy między innymi w:

• fermentacji niestrawionych składników pokarmowych,
• powstawaniu metabolitów,
• funkcjonowaniu bariery jelitowej,
• interakcjach z układem odpornościowym,
• ochronie przed kolonizacją przez część mikroorganizmów chorobotwórczych.

Określone szczepy probiotyczne mogą konkurować z innymi mikroorganizmami o składniki odżywcze i miejsce przy powierzchni nabłonka. Mogą również wytwarzać kwasy organiczne, bakteriocyny i inne związki wpływające na lokalne środowisko.

Nie oznacza to jednak, że każdy preparat „równoważy mikrobiom” albo że większa liczba bakterii zawsze prowadzi do poprawy zdrowia jelit.

Efekt powinien być potwierdzony dla konkretnego szczepu, dawki, czasu stosowania i populacji.

Najczęstsze źródła żywych kultur w żywności i suplementach

Żywe kultury mogą występować w wielu produktach fermentowanych, takich jak:

• jogurt,
• kefir,
• niektóre fermentowane napoje herbaciane,
• kapusta kiszona,
• kimchi,
• inne niepasteryzowane produkty fermentowane.

Produkty te od wieków są elementem diety różnych populacji i są cenione ze względu na smak, trwałość oraz właściwości technologiczne fermentacji.

Nie każdy produkt fermentowany zawiera żywe mikroorganizmy w chwili spożycia. Pasteryzacja, gotowanie albo długotrwałe przechowywanie mogą zmniejszyć ich liczebność lub całkowicie je inaktywować.

Nie każda żywność zawierająca żywe kultury spełnia również definicję probiotyku. Obecność mikroorganizmów nie jest równoznaczna z wykazaną korzyścią zdrowotną konkretnego szczepu.

Żywe kultury są dostępne także w suplementach diety.

Preparaty te mogą zawierać:

• jeden szczep,
• kilka szczepów,
• bakterie kwasu mlekowego,
• bifidobakterie,
• drożdże, takie jak określone szczepy Saccharomyces.

Na etykiecie powinny zostać podane pełne oznaczenia szczepów, ich ilość, zalecana porcja oraz warunki przechowywania.

Możliwe działania niepożądane i indywidualna wrażliwość

Wiele osób stosuje probiotyki bez istotnych problemów, ale nie są one rozwiązaniem jednakowym dla wszystkich.

Ponieważ zawierają żywe mikroorganizmy, u części użytkowników mogą pojawić się:

• gazy,
• wzdęcie,
• przelewanie,
• uczucie pełności,
• zmiana rytmu wypróżnień.

Objawy mogą wynikać z aktywności metabolicznej mikroorganizmów, dawki, obecności dodanych prebiotyków albo nietolerancji substancji pomocniczych.

U osób z wrażliwym przewodem pokarmowym lub określonymi chorobami wprowadzenie nowego preparatu może czasami nasilać wcześniejsze dolegliwości.

National Center for Complementary and Integrative Health wskazuje, że probiotyki są zazwyczaj dobrze tolerowane przez zdrowe osoby, ale mogą stanowić większe ryzyko u pacjentów ciężko chorych, z poważnie osłabionym układem odpornościowym albo z określonymi czynnikami klinicznymi. Więcej informacji znajduje się w materiale dotyczącym probiotyków i bezpieczeństwa ich stosowania.

Przed rozpoczęciem suplementacji osoby z poważnymi chorobami, cewnikami naczyniowymi, zaburzeniami odporności albo po rozległych zabiegach powinny skonsultować produkt z lekarzem.

Czym są postbiotyki?

Jeżeli wcześniejsze suplementy dla jelit nie spełniły oczekiwań albo powodowały dyskomfort, warto poznać odrębną kategorię składników – postbiotyki.

Postbiotyki nie dostarczają żywych mikroorganizmów zdolnych do namnażania.

Zgodnie z konsensusem International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics postbiotyk jest preparatem zawierającym nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki, który wywiera korzyść zdrowotną dla gospodarza.

Postbiotyk może zawierać:

• całe celowo inaktywowane komórki,
• fragmenty ścian i błon komórkowych,
• białka powierzchniowe,
• peptydoglikany,
• polisacharydy,
• enzymy,
• peptydy,
• związki pozostające po procesie fermentacji.

Nie jest jednak wyłącznie mieszaniną „gotowych korzystnych metabolitów”. Oczyszczony maślan, witamina albo pojedynczy metabolit, który nie zawiera nieożywionych mikroorganizmów lub ich składników, nie spełnia automatycznie definicji postbiotyku.

Brak wymogu utrzymania żywotności może zapewniać większą stabilność technologiczną. Nie oznacza jednak gwarantowanej skuteczności, natychmiastowego działania ani całkowitego braku działań niepożądanych.

Jak wytwarzane są postbiotyki?

W organizmie mikroorganizmy jelitowe fermentują określone składniki pokarmowe i wytwarzają różne metabolity.

Proces ten można obrazowo przedstawić w następujący sposób:

• mikroorganizmy są „wykonawcami”,
• substraty pokarmowe stanowią materiał,
• metabolity i struktury mikrobiologiczne są elementami powstającymi podczas ich aktywności.

Jest to pomocne uproszczenie, ale gotowy postbiotyk nie powstaje jedynie poprzez zebranie oczyszczonych metabolitów.

W kontrolowanym procesie produkcyjnym wybrane mikroorganizmy są:

1. hodowane w określonych warunkach,
2. poddawane procesowi fermentacji,
3. celowo inaktywowane odpowiednią metodą,
4. oczyszczane i standaryzowane,
5. charakteryzowane pod względem końcowego składu.

Metoda inaktywacji może obejmować między innymi obróbkę cieplną, wysokie ciśnienie, promieniowanie albo inne kontrolowane procesy.

Sposób produkcji ma znaczenie, ponieważ może wpływać na strukturę komórek i właściwości końcowego preparatu.

Suplement postbiotyczny dostarcza więc określony, nieożywiony materiał mikrobiologiczny bez konieczności wprowadzania żywych organizmów.

Różne składniki obecne w preparatach postbiotycznych

Termin „postbiotyk” nie oznacza jednej, identycznej substancji.

Preparaty mogą zawierać różne struktury biologiczne, takie jak:

• całe inaktywowane komórki,
• fragmenty komórek,
• elementy ściany komórkowej,
• kwasy lipotejchojowe,
• peptydoglikany,
• białka,
• polisacharydy zewnątrzkomórkowe,
• peptydy,
• inne związki związane z procesem fermentacji.

Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, takie jak maślan, są ważnymi metabolitami mikrobioty. Maślan stanowi między innymi źródło energii dla komórek nabłonka jelita grubego.

Nie oznacza to jednak, że każdy produkt zawierający maślan jest postbiotykiem ani że wszystkie postbiotyki zawierają istotną ilość maślanu.

Cleveland Clinic omawia znaczenie postbiotyków i substancji powstających w procesach mikrobiologicznych w materiale dotyczącym tego, jak mogą one oddziaływać na organizm i układ odpornościowy.

Wyniki badań muszą być oceniane w odniesieniu do konkretnego preparatu, ponieważ odmienna metoda produkcji może prowadzić do uzyskania innego składu.

Gdzie występują postbiotyki?

W przewodzie pokarmowym naturalnie powstają metabolity mikrobioty oraz obumarłe komórki mikroorganizmów.

Składniki mikrobiologiczne mogą być również obecne w żywności fermentowanej, takiej jak kefir, jogurt, kapusta kiszona albo kimchi.

Nie oznacza to jednak, że każda żywność fermentowana jest postbiotykiem.

Aby preparat spełniał definicję postbiotyku, powinien:

• zawierać celowo inaktywowane mikroorganizmy lub ich składniki,
• mieć scharakteryzowany skład,
• wykazywać korzyść zdrowotną dla gospodarza.

Rodzaj i ilość struktur mikrobiologicznych w żywności mogą być zmienne i zależeć od receptury, mikroorganizmów, procesu fermentacji, pasteryzacji oraz przechowywania.

Suplement może dostarczać bardziej precyzyjnie określoną porcję, o ile producent odpowiednio scharakteryzował i standaryzował preparat.

Postbiotyki mogą być interesującą opcją dla osób z wrażliwym przewodem pokarmowym, ale nie należy zakładać, że zawsze będą łagodniejsze albo skuteczniejsze od probiotyków.

Żywe kultury a postbiotyki – na czym polega różnica?

Wybór produktu przeznaczonego dla jelit może sprawiać wrażenie zgadywania.

Dyskusja najczęściej koncentruje się na żywych bakteriach, ale postbiotyki stanowią odrębną kategorię, która może odpowiadać innym potrzebom.

Obie formy są związane z mikrobiotą, lecz działają w odmienny sposób.

Probiotyk dostarcza żywe mikroorganizmy, które muszą zachować odpowiednią żywotność do chwili zastosowania.

Postbiotyk dostarcza scharakteryzowany preparat zawierający nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki.

Nie należy przedstawiać tej różnicy jako prostego przeciwstawienia: „nieprzewidywalne żywe bakterie” kontra „gwarantowane gotowe korzyści”. Obie kategorie wymagają odpowiednich badań.

Stabilność i przewidywalność

Jednym z wyzwań związanych z preparatami zawierającymi żywe kultury jest konieczność utrzymania mikroorganizmów w stanie żywym.

Na ich żywotność mogą wpływać:

• temperatura,
• wilgotność,
• tlen,
• czas przechowywania,
• rodzaj opakowania,
• kwaśne środowisko żołądka,
• sole żółciowe.

Niektóre produkty wymagają przechowywania w lodówce, a inne są stabilizowane w sposób umożliwiający przechowywanie w temperaturze pokojowej.

Dobrze opracowany probiotyk powinien zachować deklarowaną liczbę żywych mikroorganizmów do końca terminu przydatności.

Postbiotyki nie wymagają zachowania zdolności do namnażania, co może ułatwiać ich standaryzację i przechowywanie.

Nie są jednak całkowicie odporne na temperaturę, wilgoć lub niewłaściwe warunki. Stabilność nadal zależy od składu, opakowania i technologii produkcji.

Cleveland Clinic przedstawia ogólne różnice pomiędzy probiotykami i postbiotykami oraz omawia, dlaczego brak żywotności może zwiększać stabilność określonych preparatów.

Większa stabilność składu nie oznacza automatycznie bardziej przewidywalnego efektu klinicznego u każdego użytkownika.

Jak odmiennie działają w organizmie?

Żywe kultury można porównać do mikroorganizmów wprowadzanych do przewodu pokarmowego, które mogą przez określony czas wykonywać aktywność metaboliczną.

Nie muszą „osiedlić się” na stałe, aby oddziaływać.

W zależności od szczepu mogą:

• produkować kwasy organiczne i inne metabolity,
• konkurować z innymi mikroorganizmami,
• oddziaływać z komórkami nabłonka,
• wpływać na określone elementy odpowiedzi immunologicznej,
• zmieniać lokalne warunki środowiska jelitowego.

Postbiotyki nie prowadzą aktywnego metabolizmu ani nie namnażają się.

Ich struktury mogą być rozpoznawane przez komórki nabłonka i układu odpornościowego. Badania analizują ich wpływ na:

• produkcję śluzu,
• białka połączeń ścisłych,
• sygnalizację immunologiczną,
• środowisko jelitowe,
• wybrane szlaki osi jelita–mózg.

Popularne określenie, że postbiotyki są „gotowym produktem”, jest uproszczeniem. Preparat obejmuje nieożywione komórki lub ich składniki, a nie wyłącznie metabolity wytwarzane przez żywe bakterie.

Nie można również twierdzić, że pośrednie działanie probiotyków jest gorsze od „bezpośredniego” działania postbiotyków. Skuteczność zależy od konkretnego produktu.

Harvard Health opisuje złożone mechanizmy osi jelita–mózg, które mogą być modulowane przez wiele czynników, a nie wyłącznie przez suplementację.

Dlaczego niektóre osoby reagują na żywe kultury?

Jeżeli po zastosowaniu preparatu zawierającego żywe bakterie wystąpiły większe wzdęcia albo dyskomfort, przyczyn może być kilka.

Możliwe czynniki obejmują:

• aktywność fermentacyjną konkretnych szczepów,
• zbyt dużą dawkę,
• obecność inuliny lub innych prebiotyków,
• substancje pomocnicze,
• indywidualną nadwrażliwość trzewną,
• zaparcie,
• inne nierozpoznane problemy przewodu pokarmowego.

Nie należy automatycznie określać takiej reakcji jako „die-off”. Nie jest to naukowo uzasadnione wyjaśnienie każdego pogorszenia po rozpoczęciu probiotyku.

Nie każdy probiotyk musi również „zaburzać mikrobiom”. Negatywna reakcja na jeden produkt nie oznacza, że wszystkie żywe kultury będą źle tolerowane.

Postbiotyki nie prowadzą fermentacji ani namnażania jako żywe organizmy, dlatego mogą ograniczać część objawów związanych z aktywnością metaboliczną mikroorganizmów.

Mogą jednak powodować nietolerancję, reakcję alergiczną lub inne działania niepożądane wynikające z pełnego składu produktu.

W jaki sposób probiotyki i postbiotyki mogą wspierać zdrowie jelit?

Zarówno probiotyki, jak i postbiotyki są badane jako składniki związane z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego.

Obie kategorie mogą oddziaływać z mikrobiotą, nabłonkiem i układem odpornościowym, ale robią to w odmienny sposób.

Znaczenie mają trzy szczególnie często omawiane obszary:

• bariera jelitowa,
• odpowiedź immunologiczna,
• oś jelita–mózg.

Nie należy jednak przypisywać tych właściwości wszystkim preparatom bez potwierdzenia w badaniach konkretnego produktu.

Wsparcie bariery jelitowej

Nabłonek jelitowy można porównać do selektywnej bariery kontrolującej kontakt pomiędzy światłem jelita a organizmem.

Jego zadaniem jest umożliwianie wchłaniania składników odżywczych i ograniczanie przenikania niepożądanych mikroorganizmów oraz innych substancji.

Bariera jelitowa obejmuje:

• komórki nabłonka,
• połączenia ścisłe,
• warstwę śluzu,
• białka przeciwdrobnoustrojowe,
• komórki układu odpornościowego,
• mikrobiotę i jej metabolity.

Oryginalny tekst przedstawia maślan jako paliwo komórek nabłonka i sugeruje, że postbiotyki bezpośrednio wzmacniają i „uszczelniają” jelita.

Maślan rzeczywiście jest istotnym źródłem energii dla kolonocytów, ale nie każdy postbiotyk zawiera maślan ani nie każdy preparat automatycznie wzmacnia barierę jelitową.

Badania laboratoryjne i przedkliniczne wskazują, że wybrane inaktywowane mikroorganizmy lub ich składniki mogą wpływać na:

• produkcję śluzu,
• ekspresję białek połączeń ścisłych,
• sygnalizację komórek nabłonka,
• lokalną odpowiedź immunologiczną.

Nie można jednak obiecywać, że suplement „uszczelni jelita”, naprawi zwiększoną przepuszczalność albo zapobiegnie przenikaniu toksyn do krwi.

Wsparcie odpowiedzi immunologicznej

Przewód pokarmowy zawiera rozbudowaną tkankę limfatyczną i liczne komórki układu odpornościowego.

Mikrobiota i jej struktury pozostają w stałym kontakcie z mechanizmami odporności błon śluzowych.

Często powtarzane stwierdzenie, że „70% odporności znajduje się w jelitach”, jest uproszczeniem. Nie istnieje jedna precyzyjna wartość pozwalająca w taki sposób mierzyć cały układ odpornościowy.

Badania wskazują jednak, że jelita odgrywają ważną rolę w:

• dojrzewaniu komórek odpornościowych,
• rozróżnianiu sygnałów nieszkodliwych i potencjalnie niebezpiecznych,
• utrzymaniu tolerancji immunologicznej,
• odpowiedzi na mikroorganizmy.

Wybrane składniki postbiotyczne są badane pod kątem wpływu na receptory komórek odpornościowych i produkcję mediatorów.

Nie można jednak twierdzić, że wszystkie postbiotyki „uspokajają stan zapalny”, zapobiegają chorobom albo wzmacniają odporność.

W przypadku SUPER BIOTICS™ zatwierdzone oświadczenia dotyczące odporności wynikają z obecności witaminy D i folianów, które pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Oś jelita–mózg

Jeżeli podczas zdenerwowania odczuwałeś „motyle w brzuchu”, doświadczyłeś działania osi jelita–mózg.

Jest to dwukierunkowy system komunikacyjny obejmujący:

• nerw błędny,
• jelitowy układ nerwowy,
• układ hormonalny,
• układ odpornościowy,
• metabolity mikrobioty,
• metabolizm tryptofanu.

Mikroorganizmy jelitowe mogą wytwarzać lub modyfikować różne związki sygnałowe.

Znaczna część serotoniny organizmu powstaje w przewodzie pokarmowym, ale serotonina jelitowa nie przechodzi swobodnie przez barierę krew–mózg i nie jest bezpośrednim źródłem serotoniny wykorzystywanej w mózgu.

Nie należy więc twierdzić, że postbiotyk zwiększa produkcję neuroprzekaźników w mózgu albo bezpośrednio poprawia nastrój i koncentrację.

Badania analizują wpływ mikrobioty i postbiotyków na wybrane mechanizmy osi jelita–mózg. Większość wyników jest zależna od konkretnego modelu badawczego i preparatu.

Zmniejszenie dyskomfortu jelitowego może pośrednio ułatwiać koncentrację i poprawiać codzienne samopoczucie, ale nie stanowi leczenia zaburzeń nastroju albo mgły mózgowej.

Harvard Health przedstawia podstawy biologiczne komunikacji pomiędzy jelitami a mózgiem.

Jakie korzyści postbiotyków są obecnie badane?

Postbiotyki mogą zawierać biologicznie aktywne struktury w stabilnej, nieożywionej formie.

Nie oznacza to jednak, że zawsze „zaczynają działać szybko” ani że zapewniają takie same rezultaty każdej osobie.

Badania kliniczne i przedkliniczne analizują konkretne preparaty w kontekście:

• komfortu trawiennego,
• rytmu wypróżnień,
• objawów IBS,
• bariery jelitowej,
• odpowiedzi immunologicznej,
• metabolizmu,
• osi jelita–mózg.

Korzyści nie są właściwością samej nazwy „postbiotyk”. Muszą zostać wykazane dla konkretnej formuły, dawki, populacji i czasu stosowania.

Komfort trawienny i wzdęcia

Jeżeli codziennie występują wzdęcia i nieprzewidywalne reakcje przewodu pokarmowego, postbiotyk może stanowić alternatywę dla preparatów z żywymi kulturami.

Brak zdolności mikroorganizmów do namnażania oznacza, że preparat nie prowadzi aktywnej fermentacji jako żywa kultura.

Nie oznacza to jednak, że postbiotyki:

• zawsze zmniejszają wzdęcia,
• bezpośrednio „odżywiają” nabłonek,
• uspokajają przewód pokarmowy,
• regulują wypróżnienia,
• działają od pierwszej porcji.

Wzdęcia mogą mieć wiele przyczyn, w tym:

• zaparcie,
• nadwrażliwość trzewną,
• fermentację określonych węglowodanów,
• połykanie powietrza,
• zaburzenia motoryki,
• nietolerancje pokarmowe,
• zespół jelita drażliwego,
• inne choroby.

Badania nad inaktywowanymi mikroorganizmami wskazują na możliwość wpływu niektórych preparatów na objawy IBS i komfort brzucha. Wyników nie wolno jednak przypisywać innym produktom.

Nastrój, koncentracja i funkcje poznawcze

Mgła mózgowa, drażliwość i poczucie psychicznego wyczerpania mogą współwystępować z przewlekłym dyskomfortem jelitowym.

Jelita i mózg komunikują się poprzez oś jelita–mózg.

Nie oznacza to jednak, że zaburzenie mikrobioty jest zawsze przyczyną problemów z koncentracją albo nastrojem.

Badania nad postbiotykami w tym obszarze są rozwijające się. Obejmują między innymi modele laboratoryjne, badania na zwierzętach i ograniczoną liczbę prób u ludzi.

Nie ma podstaw do obiecywania, że postbiotyki:

• usuwają mgłę mózgową,
• zmniejszają drażliwość,
• poprawiają odporność psychiczną,
• stabilizują nastrój,
• zwiększają koncentrację.

Foliany obecne w SUPER BIOTICS™ pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych oraz przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.

Zatwierdzone oświadczenia dotyczą folianów i nie oznaczają leczenia zaburzeń nastroju, lęku, przewlekłego zmęczenia ani zaburzeń poznawczych.

Prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego

Bariera jelitowa i odporność błon śluzowych odgrywają ważną rolę w ochronie organizmu.

Badania analizują możliwość oddziaływania określonych postbiotyków na:

• komórki nabłonka,
• produkcję śluzu,
• receptory rozpoznające struktury mikrobiologiczne,
• wydzielanie wybranych mediatorów odpornościowych.

Nie można jednak twierdzić, że postbiotyki jako cała kategoria wzmacniają odporność albo zapobiegają infekcjom.

W SUPER BIOTICS™:

• witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
• foliany pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Oświadczenia te wynikają z obecności wymienionych witamin, a nie z samej obecności postbiotyków.

Czy postbiotyki mogą być lepszym wyborem przy wrażliwym żołądku?

Jeżeli po zastosowaniu suplementu dla jelit odczuwałeś pogorszenie, nie jesteś jedyną osobą z takim doświadczeniem.

Probiotyki mogą być korzystne dla określonych osób i wskazań, ale nie stanowią uniwersalnego rozwiązania.

U osób z wrażliwym przewodem pokarmowym znaczenie może mieć obecność żywych mikroorganizmów, prebiotyków, dużej dawki albo substancji pomocniczych.

Postbiotyki eliminują konieczność utrzymania żywotności i namnażania mikroorganizmów.

Może to zapewniać stabilniejszą formę, lecz nie pozwala zagwarantować łagodniejszej reakcji każdej osoby.

Dlaczego żywe bakterie mogą wywoływać reakcje?

Gazy, wzdęcie albo dyskomfort po rozpoczęciu nowej suplementacji są stosunkowo często zgłaszanymi doświadczeniami.

Żywe mikroorganizmy mogą prowadzić aktywność metaboliczną i oddziaływać z aktualnym środowiskiem jelitowym.

Reakcja zależy od:

• szczepu,
• dawki,
• czasu stosowania,
• obecności prebiotyków,
• indywidualnej mikrobioty,
• motoryki jelit,
• podstawowej choroby.

Oryginalny tekst wskazuje szczególnie na osoby z przerostem bakteryjnym jelita cienkiego.

Przy podejrzeniu SIBO nie należy samodzielnie rozpoznawać problemu ani przyjmować, że wszystkie probiotyki pogorszą objawy. Dane dotyczące stosowania probiotyków w SIBO są niejednoznaczne, a postępowanie powinno wynikać z oceny lekarza.

Postbiotyki nie prowadzą aktywności żywych bakterii i nie namnażają się w jelicie.

Nie oznacza to jednak całkowitego braku ryzyka reakcji trawiennych.

Dlaczego postbiotyki mogą zapewniać bardziej powtarzalny skład?

Jedną z głównych zalet technologicznych postbiotyków jest brak konieczności utrzymania zdolności komórek do namnażania.

Ich struktura i skład mogą być bardziej stabilne podczas przechowywania, o ile produkt został właściwie opracowany.

Może to oznaczać:

• dłuższą trwałość,
• mniejszą wrażliwość na część warunków środowiskowych,
• brak konieczności określania liczby jednostek tworzących kolonie,
• łatwiejszą standaryzację porcji.

Nie każdy postbiotyk jest całkowicie odporny na temperaturę i wilgoć. Należy przestrzegać instrukcji przechowywania.

Powtarzalny skład nie jest również równoznaczny z powtarzalnym efektem odczuwanym przez każdą osobę.

Nie ma podstaw do gwarantowania, że preparat „zacznie od razu uspokajać nabłonek” albo zapewni brak okresu adaptacji.

Cleveland Clinic omawia znaczenie stabilności postbiotyków i żywych kultur.

Kto może rozważyć zmianę formy wsparcia?

Postbiotyk może być rozważany przez osoby, które:

• źle tolerowały określone probiotyki,
• odczuwały nasilenie gazów po formułach z prebiotykami,
• mają wrażliwy przewód pokarmowy,
• preferują produkt niewymagający utrzymania żywych komórek,
• poszukują stabilnej i standaryzowanej formuły.

Nie oznacza to jednak, że postbiotyki są leczeniem IBS, SIBO, alergii, nietolerancji albo lęku związanego z jedzeniem.

National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases przedstawia informacje dotyczące zespołu jelita drażliwego, jego objawów, rozpoznawania i leczenia.

Przewlekłe wzdęcia, ból brzucha, biegunka lub zaparcie wymagają ustalenia przyczyny.

Pięć popularnych mitów dotyczących zdrowia jelit

Podczas poszukiwania rozwiązania problemów takich jak wzdęcia, mgła mózgowa albo zmęczenie można zetknąć się z dużą liczbą sprzecznych informacji.

Marketing i uproszczone porady mogą utrudniać świadomy wybór.

Wyjaśnienie najczęstszych mitów pomaga lepiej oceniać produkty i oczekiwania wobec suplementacji.

„Postbiotyki to wyłącznie nieaktywne probiotyki”

Jest to zbyt daleko idące uproszczenie.

Określanie postbiotyków wyłącznie jako „martwych probiotyków” pomija konieczność kontrolowanej produkcji, charakteryzacji i wykazania korzyści zdrowotnej końcowego preparatu.

Postbiotyk może zawierać:

• całe inaktywowane mikroorganizmy,
• fragmenty ich komórek,
• elementy ścian komórkowych,
• związki związane z procesem fermentacji.

Jednocześnie oryginalne porównanie do pieczywa i nieaktywnej drożdży może sugerować, że postbiotyki są wyłącznie substancjami produkowanymi przez bakterie.

To również nie jest w pełni prawidłowe.

Definicja naukowa wymaga obecności nieożywionych mikroorganizmów lub ich składników. Oczyszczone witaminy, krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe i pojedyncze metabolity nie stają się automatycznie postbiotykami.

„Wszystkie suplementy dla jelit działają tak samo u każdej osoby”

Mikrobiota jelitowa jest bardzo zróżnicowana i zależy od:

• genetyki,
• diety,
• wieku,
• leków,
• środowiska,
• chorób,
• stylu życia.

Dlatego reakcja na konkretny produkt może różnić się pomiędzy użytkownikami.

Właściwości probiotyków są szczepozależne. Produkt pomocny dla jednej osoby może być nieskuteczny albo źle tolerowany przez inną.

Postbiotyki mogą mieć bardziej powtarzalny skład technologiczny, ale nie zapewniają identycznych rezultatów u różnych osób.

Indywidualne różnice dotyczą również postbiotyków, ponieważ organizmy różnią się stanem zdrowia, dietą, mikrobiotą i wrażliwością.

Harvard Health omawia ograniczenia i znaczenie indywidualnego doboru probiotyków.

„Więcej szczepów zawsze oznacza lepszy suplement”

Łatwo założyć, że preparat zawierający kilkadziesiąt szczepów musi być lepszy niż produkt zawierający jeden lub kilka.

Liczba szczepów nie jest jednak samodzielnym miernikiem jakości.

Znaczenie mają:

• dokładna identyfikacja szczepów,
• ich dawka,
• jakość dokumentacji naukowej,
• stabilność,
• zgodność składników w mieszaninie,
• badania końcowego produktu.

Większa liczba szczepów nie musi prowadzić do większej skuteczności, a właściwości pojedynczych składników nie mogą być automatycznie przypisywane całej mieszaninie.

Nie oznacza to jednak, że postbiotyk jest z definicji bardziej celowany albo skuteczniejszy od każdej mieszaniny probiotycznej.

Każdy produkt powinien być oceniany na podstawie składu i dowodów.

„Postbiotyki są słabo przebadane”

Sam termin „postbiotyk” został ujednolicony stosunkowo niedawno, ale badania nad inaktywowanymi mikroorganizmami i składnikami pochodzenia mikrobiologicznego są prowadzone od wielu lat.

Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, peptydy przeciwdrobnoustrojowe, polisacharydy i struktury komórkowe również od dawna stanowią przedmiot badań.

Nie oznacza to jednak, że istnieje taka sama ilość wysokiej jakości danych klinicznych jak dla każdej tradycyjnej terapii.

Obecna baza dowodów obejmuje:

• badania laboratoryjne,
• modele zwierzęce,
• badania obserwacyjne,
• ograniczoną liczbę badań klinicznych konkretnych preparatów.

Publikacja dostępna w National Library of Medicine przedstawia przegląd badań dotyczących postbiotyków.

Nie należy utożsamiać długoletnich badań nad poszczególnymi metabolitami z potwierdzoną skutecznością wszystkich gotowych suplementów postbiotycznych.

„Trzeba wybrać wyłącznie jedną kategorię”

Zdrowie jelit nie jest systemem typu „wszystko albo nic”.

Prebiotyki, probiotyki i postbiotyki odgrywają odmienne role.

Prebiotyki są substratami selektywnie wykorzystywanymi przez mikroorganizmy gospodarza.

Probiotyki dostarczają żywe mikroorganizmy o potwierdzonej korzyści.

Postbiotyki dostarczają preparaty zawierające nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki.

W zależności od celu i tolerancji mogą być stosowane oddzielnie albo jako element szerszego podejścia.

Nie ma jednak obowiązku jednoczesnego stosowania wszystkich kategorii.

Osoby źle tolerujące żywe kultury mogą rozważyć postbiotyk jako alternatywę. Nie należy obiecywać, że ograniczy on stan zapalny, mgłę mózgową lub dyskomfort bez ryzyka działań niepożądanych.

Które rozwiązanie odpowiada Twoim celom zdrowotnym?

Wybór pomiędzy różnymi formami wsparcia jelit może być trudny, ale powinien wynikać z indywidualnych potrzeb i celu stosowania.

Nie istnieje jedna najlepsza opcja dla wszystkich.

Znaczenie mają:

• rodzaj dolegliwości,
• diagnoza,
• wrażliwość przewodu pokarmowego,
• wcześniejsze reakcje na suplementy,
• pełny skład produktu,
• jakość dowodów naukowych.

Niektóre osoby dobrze tolerują konkretne probiotyki, natomiast inne lepiej reagują na formuły niewymagające żywotności mikroorganizmów.

Nie należy traktować tego jako rywalizacji pomiędzy kategoriami, lecz jako dobór odpowiedniego narzędzia do konkretnej sytuacji.

Kiedy rozważyć żywe kultury?

Probiotyk można rozważyć, jeżeli celem jest zastosowanie konkretnego żywego szczepu o udokumentowanym działaniu w określonej sytuacji.

Nie chodzi wyłącznie o „dodanie większej liczby dobrych bakterii”.

Prawidłowy wybór powinien uwzględniać:

• pełne oznaczenie szczepu,
• dawkę,
• cel, dla którego szczep był badany,
• czas stosowania,
• indywidualne przeciwwskazania.

Żywe kultury mogą być obecne w diecie w postaci jogurtu lub kefiru, o ile produkty zawierają żywe mikroorganizmy.

Jeżeli przewód pokarmowy dobrze toleruje fermentowaną żywność i wcześniejsze preparaty, rozważenie probiotyku może być uzasadnione.

Należy jednak pamiętać, że reakcja na jeden produkt nie przewiduje reakcji na wszystkie inne.

Kiedy rozważyć postbiotyk?

Postbiotyk może być odpowiednim wyborem dla osoby, która:

• źle tolerowała niektóre żywe kultury,
• preferuje skład niewymagający utrzymania żywotności,
• poszukuje bardziej stabilnej technologicznie formuły,
• chce uniknąć wysokich dawek składników fermentujących,
• oczekuje przejrzystej standaryzacji.

Nie należy jednak obiecywać, że postbiotyk natychmiast:

• zmniejszy codzienne wzdęcia,
• uspokoi przewód pokarmowy,
• wzmocni barierę jelitową,
• poprawi nastrój,
• zwiększy koncentrację.

Wyniki zależą od konkretnego preparatu i indywidualnej odpowiedzi.

SUPER BIOTICS™ marki PRIME NEXT GENERATION zawiera wieloskładnikową formułę obejmującą:

• składnik postbiotyczny pochodzący z Lactobacillus salivarius AP32 – 60 mg,
• składnik postbiotyczny pochodzący z Lactobacillus acidophilus TYCA06 – 60 mg,
• składnik postbiotyczny pochodzący z Lactobacillus plantarum LPL28 – 60 mg,
• składnik postbiotyczny pochodzący z Bifidobacterium longum subsp. infantis BLI-02 – 60 mg,
• liofilizowane komórki Bifidobacterium infantis – 60 mg,
• ekstrakt z Saccharomyces cerevisiae standaryzowany na 80% beta-glukanów – 250 mg,
• witaminę D3 – 25 mikrogramów,
• kwas foliowy – 400 mikrogramów.

Kompozycja AP32, TYCA06, LPL28 i BLI-02 jest własną kompozycją składników PRIME NEXT GENERATION. Nie jest przedstawiana jako tożsama handlowo ani technologicznie z innymi mieszaninami wykorzystywanymi w badaniach.

Wyników dotyczących zewnętrznych preparatów nie można automatycznie przypisywać SUPER BIOTICS™.

Witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Foliany pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego i utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych oraz przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.

SUPER BIOTICS™ to wieloskładnikowa formuła dla świadomych użytkowników probiotyków, którzy poszukują postbiotyków nowej generacji bez uzależniania deklarowanego składu od przeżywalności żywych bakterii.

ODKRYJ SUPER BIOTICS™ I KUP TERAZ

Jak wybrać wysokiej jakości suplement postbiotyczny?

Przy wyborze postbiotyku warto poszukiwać formuły o przejrzystym składzie i dokumentacji naukowej.

International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics definiuje postbiotyk jako preparat nieożywionych mikroorganizmów lub ich składników, który wywiera korzyść zdrowotną dla gospodarza.

Nie oznacza to, że dowolna inaktywowana bakteria automatycznie jest postbiotykiem. Korzyść powinna być wykazana dla konkretnego preparatu.

Na etykiecie warto sprawdzić:

• nazwy i oznaczenia mikroorganizmów wykorzystanych do produkcji,
• informację o nieożywionej formie,
• ilość składników w porcji dziennej,
• sposób standaryzacji,
• substancje dodatkowe,
• zalecenia dotyczące stosowania i przechowywania,
• ostrzeżenia,
• podstawy komunikowanych właściwości.

Należy ostrożnie podchodzić do produktów obiecujących leczenie IBS, likwidację wzdęć, naprawę bariery jelitowej, poprawę zdrowia psychicznego albo natychmiastowe rezultaty.

Brak zbędnych substancji dodatkowych może być zaletą, ale nie każda substancja pomocnicza jest niepotrzebna. Może pełnić uzasadnioną funkcję technologiczną.

Najczęściej zadawane pytania

Jak najprościej wyjaśnić różnicę pomiędzy żywymi kulturami a postbiotykami?

Probiotyki zawierają żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiedniej ilości wywierają potwierdzoną korzyść zdrowotną.

Postbiotyki zawierają nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki i również muszą wykazywać korzyść zdrowotną.

Można użyć uproszczonego porównania: probiotyk dostarcza żywe mikroorganizmy zdolne do aktywności metabolicznej, natomiast postbiotyk dostarcza odpowiednio przygotowane struktury mikrobiologiczne, które nie namnażają się.

Nie należy jednak przedstawiać postbiotyku wyłącznie jako „gotowych związków wytwarzanych przez bakterie”. Definicja obejmuje nieożywione komórki lub ich składniki.

Po zastosowaniu żywych bakterii odczuwałem większe wzdęcia. Dlaczego tak się dzieje?

Jest to doświadczenie występujące u części użytkowników.

Możliwe przyczyny obejmują:

• aktywność fermentacyjną określonych szczepów,
• zbyt dużą dawkę,
• obecność prebiotyków,
• substancje pomocnicze,
• wrażliwość przewodu pokarmowego,
• zaparcie lub inne problemy niezwiązane bezpośrednio z suplementem.

Postbiotyki nie zawierają żywych mikroorganizmów zdolnych do namnażania, dlatego nie prowadzą takiej samej aktywności metabolicznej.

Nie oznacza to jednak, że zawsze będą łagodniejsze lub że nie mogą powodować wzdęcia.

Jak suplement stosowany dla jelit może mieć związek z koncentracją i nastrojem?

Jelita i mózg pozostają w dwukierunkowej komunikacji za pośrednictwem osi jelita–mózg.

Przewlekły ból, wzdęcia, biegunka lub zaparcie mogą zwiększać stres, zaburzać sen i utrudniać koncentrację.

Zmniejszenie dyskomfortu może więc pośrednio poprawiać codzienne funkcjonowanie.

Nie można jednak twierdzić, że postbiotyk bezpośrednio:

• uspokaja sygnały wysyłane do mózgu,
• usuwa mgłę mózgową,
• stabilizuje nastrój,
• leczy lęk albo drażliwość.

Foliany pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych i przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. Oświadczenia te nie są oświadczeniami dotyczącymi leczenia zaburzeń psychicznych.

Czy można dostarczyć wystarczającą ilość postbiotyków z żywności fermentowanej?

Żywność fermentowana może zawierać żywe i nieożywione mikroorganizmy, fragmenty komórek oraz różne metabolity.

Rodzaj i ilość tych składników mogą jednak znacząco różnić się pomiędzy produktami i partiami.

Nie każda żywność fermentowana jest naukowo zdefiniowanym postbiotykiem.

Dieta zawierająca dobrze tolerowane produkty fermentowane może być elementem zróżnicowanego sposobu odżywiania.

Suplement może zapewniać bardziej określoną porcję konkretnego preparatu, ale nie oznacza to, że automatycznie ograniczy wzdęcia albo mgłę mózgową.

Czy postbiotyki można bezpiecznie łączyć z innymi suplementami lub lekami?

Postbiotyki nie zawierają żywych mikroorganizmów zdolnych do namnażania, co może ograniczać określone ryzyka mikrobiologiczne.

Nie oznacza to jednak, że są całkowicie pozbawione możliwości interakcji lub działań niepożądanych.

Pełna formuła może zawierać:

• witaminy,
• minerały,
• ekstrakty,
• alergeny,
• substancje pomocnicze.

Przed połączeniem suplementu z lekami należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, szczególnie w przypadku:

• chorób przewlekłych,
• ciąży i karmienia piersią,
• zaburzeń odporności,
• stosowania wielu leków,
• wcześniejszych reakcji alergicznych.

Nie należy przekraczać zalecanej porcji dziennej ani traktować suplementu jako substytutu leczenia.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi diagnozy, porady medycznej ani zalecenia dotyczącego leczenia.  Utrzymujące się wzdęcia, ból, biegunka, zaparcie, utrata masy ciała, krew w stolcu, gorączka albo objawy nocne wymagają konsultacji medycznej. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety. Zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia mają istotne znaczenie.

ŹRÓDŁA WIEDZY

1. Harvard T.H. Chan School of Public Health. The Microbiome (Mikrobiom). Materiał przedstawia podstawowe informacje dotyczące mikrobioty człowieka, jej zróżnicowania oraz związków z dietą, metabolizmem, układem odpornościowym i funkcjonowaniem przewodu pokarmowego.
2. Hill C., Guarner F., Reid G. i wsp. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics Consensus Statement on the Scope and Appropriate Use of the Term Probiotic (Konsensus ISAPP dotyczący zakresu i prawidłowego stosowania terminu „probiotyk”). „Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology”, 2014; 11(8): 506–514. Probiotyki zdefiniowano jako żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzyść zdrowotną dla gospodarza. Właściwości powinny być odnoszone do dokładnie określonych szczepów i dawek.
3. National Center for Complementary and Integrative Health. Probiotics: What You Need to Know (Probiotyki – najważniejsze informacje). Materiał omawia możliwe zastosowania, ograniczenia dowodów oraz bezpieczeństwo probiotyków. Szczególną ostrożność zaleca się u osób ciężko chorych, z poważnymi zaburzeniami odporności lub innymi czynnikami zwiększającymi ryzyko powikłań.
4. Merenstein D., Pot B., Leyer G. i wsp. Emerging Issues in Probiotic Safety: 2023 Perspectives (Nowe zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa probiotyków – perspektywa 2023 roku). „Gut Microbes”, 2023. Publikacja analizuje bezpieczeństwo żywych mikroorganizmów, znaczenie identyfikacji szczepu, populacji użytkowników i jakości kontroli produktu.
5. Marco M.L., Sanders M.E., Gänzle M. i wsp. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics Consensus Statement on Fermented Foods (Konsensus ISAPP dotyczący żywności fermentowanej). „Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology”, 2021; 18(3): 196–208. Publikacja wyjaśnia, że żywność fermentowana powstaje w wyniku pożądanego wzrostu mikroorganizmów i przemian enzymatycznych, ale nie jest automatycznie produktem probiotycznym.
6. Salminen S., Collado M.C., Endo A. i wsp. The International Scientific Association of Probiotics and Prebiotics Consensus Statement on the Definition and Scope of Postbiotics (Konsensus ISAPP dotyczący definicji i zakresu postbiotyków). „Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology”, 2021; 18(9): 649–667. Postbiotyk zdefiniowano jako preparat zawierający nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki, który wywiera korzyść zdrowotną dla gospodarza.
7. Vinderola G., Sanders M.E., Salminen S. i wsp. Frequently Asked Questions About the ISAPP Postbiotic Definition (Najczęściej zadawane pytania dotyczące definicji postbiotyku według ISAPP). „Frontiers in Microbiology”, 2024. Publikacja wyjaśnia, że oczyszczone metabolity, witaminy, maślan lub dowolny produkt fermentacji nie są automatycznie postbiotykami. Końcowy preparat musi zawierać nieożywione komórki mikroorganizmów lub ich składniki.
8. Vinderola G., Sanders M.E., Salminen S. The Concept of Postbiotics (Koncepcja postbiotyków). „Foods”, 2022; 11(8): 1077. Autorzy omawiają zakres definicji postbiotyku, konieczność obecności inaktywowanych mikroorganizmów oraz różnice pomiędzy postbiotykiem a samymi metabolitami mikrobiologicznymi.
9. Prajapati N., Patel J., Singh S. i wsp. Postbiotic Production: Harnessing the Power of Microbial Metabolites and Inactivated Cells (Wytwarzanie postbiotyków – wykorzystanie metabolitów mikrobiologicznych i inaktywowanych komórek). Publikacja omawia hodowlę mikroorganizmów, fermentację, metody inaktywacji, oczyszczanie, charakterystykę i standaryzację końcowych preparatów.
10. Cleveland Clinic. What Are Postbiotics? (Czym są postbiotyki?). Materiał edukacyjny omawia różnice pomiędzy prebiotykami, probiotykami i postbiotykami, ich obecność w żywności fermentowanej oraz potencjalne znaczenie stabilności form niewymagających zachowania żywotności mikroorganizmów.
11. Mosca A., Abreu Y Abreu A.T., Gwee K.A. i wsp. The Clinical Evidence for Postbiotics as Microbial Therapeutics (Dowody kliniczne dotyczące postbiotyków jako preparatów mikrobiologicznych). „Gut Microbes”, 2022; 14(1): 2117508. Przegląd przedstawia badania konkretnych preparatów zawierających inaktywowane mikroorganizmy, ich stabilność, bezpieczeństwo oraz potencjalne zastosowania. Autorzy podkreślają, że rezultatów nie można automatycznie przenosić na wszystkie postbiotyki.
12. Suthar P., Patel R., Singh R. i wsp. Postbiotics: An Exposition on Next Generation Functional Components (Postbiotyki jako składniki funkcjonalne nowej generacji). Publikacja omawia metody produkcji, inaktywacji, ekstrakcji i charakterystyki postbiotyków oraz technologiczne zagadnienia dotyczące ich trwałości i stabilności.
13. Camilleri M. Leaky Gut: Mechanisms, Measurement and Clinical Implications in Humans („Nieszczelne jelito” – mechanizmy, pomiar i znaczenie kliniczne u ludzi). „Gut”, 2019; 68(8): 1516–1526. Przegląd opisuje elementy bariery jelitowej, sposoby oceny przepuszczalności oraz ograniczenia związane z przypisywaniem nieswoistych objawów tak zwanej nieszczelności jelit.
14. Venegas D.P., De la Fuente M.K., Landskron G. i wsp. Short Chain Fatty Acids-Mediated Gut Epithelial and Immune Regulation and Its Relevance for Inflammatory Bowel Diseases (Regulacja nabłonka i odporności jelitowej za pośrednictwem krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych). „Frontiers in Immunology”, 2019; 10: 277. Publikacja omawia rolę maślanu i innych krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych jako źródeł energii dla nabłonka oraz regulatorów bariery jelitowej i odpowiedzi immunologicznej.
15. Hodgkinson K., El Abbar F., Dobranowski P. i wsp. Butyrate’s Role in Human Health and the Current Progress Towards Its Clinical Application to Treat Gastrointestinal Disease (Znaczenie maślanu dla zdrowia człowieka i możliwości jego zastosowania klinicznego). „Clinical Nutrition”, 2023. Przegląd opisuje maślan jako ważne źródło energii dla kolonocytów, ale nie utożsamia wszystkich preparatów postbiotycznych z produktami dostarczającymi maślan.
16. Mörbe U.M., Jørgensen P.B., Fenton T.M. i wsp. Human Gut-Associated Lymphoid Tissues (Tkanka limfatyczna związana z jelitami u człowieka). „Immunity”, 2021; 54(4): 568–583. Publikacja przedstawia strukturę i funkcje GALT, czyli ważnych miejsc pobierania antygenów i indukowania adaptacyjnej odpowiedzi immunologicznej w ścianie jelita.
17. Cryan J.F., O’Riordan K.J., Cowan C.S.M. i wsp. The Microbiota–Gut–Brain Axis (Oś mikrobiota–jelita–mózg). „Physiological Reviews”, 2019; 99(4): 1877–2013. Kompleksowy przegląd opisuje komunikację za pośrednictwem układu odpornościowego, nerwu błędnego, jelitowego układu nerwowego, metabolizmu tryptofanu oraz metabolitów mikrobioty.
18. Mayer E.A., Nance K., Chen S. The Gut-Brain Axis (Oś jelita–mózg). „Annual Review of Medicine”, 2022; 73: 439–453. Publikacja podkreśla, że komunikacja pomiędzy mózgiem, jelitami i mikrobiotą jest dwukierunkowa, wieloczynnikowa i obejmuje liczne pętle sprzężenia zwrotnego.
19. Margolis K.G., Cryan J.F., Mayer E.A. The Microbiota–Gut–Brain Axis: From Motility to Mood (Oś mikrobiota–jelita–mózg – od motoryki do nastroju). „Gastroenterology”, 2021; 160(5): 1486–1501. Autorzy omawiają związki pomiędzy motoryką przewodu pokarmowego, sygnalizacją serotoninową, stresem, IBS i stanem emocjonalnym, bez sprowadzania zaburzeń nastroju do jednego elementu mikrobioty.
20. Kanova M., Kohout P. Serotonin—Its Synthesis and Roles in the Healthy and the Critically Ill (Serotonina – synteza i funkcje u osób zdrowych oraz ciężko chorych). „International Journal of Molecular Sciences”, 2021; 22(9): 4837. Publikacja rozróżnia obwodową i ośrodkową pulę serotoniny znajdujące się po przeciwnych stronach bariery krew–mózg. Serotonina wytwarzana w jelitach nie jest bezpośrednim źródłem serotoniny mózgowej.
21. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Irritable Bowel Syndrome (Zespół jelita drażliwego). Materiały przedstawiają objawy, możliwe mechanizmy, diagnostykę i leczenie IBS oraz podkreślają potrzebę wykluczenia innych przyczyn utrzymującego się bólu brzucha i zmian wypróżnień.
22. Andresen V., Gschossmann J., Layer P. i wsp. Heat-Inactivated Bifidobacterium bifidum MIMBb75 in the Treatment of Irritable Bowel Syndrome: A Multicentre, Randomised, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Trial (Inaktywowany termicznie preparat Bifidobacterium bifidum MIMBb75 u osób z IBS). „The Lancet Gastroenterology & Hepatology”, 2020; 5(7): 658–666. Ośmiotygodniowe badanie dotyczyło konkretnego preparatu, dawki i populacji. Wyników nie można przypisywać innym postbiotykom ani SUPER BIOTICS™.
23. Pimentel M., Saad R.J., Long M.D., Rao S.S.C. ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth (Wytyczne American College of Gastroenterology dotyczące przerostu bakteryjnego jelita cienkiego). „The American Journal of Gastroenterology”, 2020; 115(2): 165–178. Wytyczne przedstawiają kryteria diagnostyczne, ograniczenia testów oddechowych i zasady leczenia SIBO. Nie zalecają samodzielnego rozpoznawania SIBO wyłącznie na podstawie wzdęć.
24. Quigley E.M.M., Murray J.A., Pimentel M. AGA Clinical Practice Update on Small Intestinal Bacterial Overgrowth: Expert Review (Aktualizacja praktyki klinicznej AGA dotycząca SIBO). „Gastroenterology”, 2020; 159(4): 1526–1532. Publikacja wskazuje, że objawy takie jak wzdęcia, biegunka i ból brzucha są nieswoiste, a znaczenie SIBO i sposób jego rozpoznawania pozostają złożonym zagadnieniem klinicznym.
25. Harvard Health Publishing. Should You Take Probiotics? (Czy warto stosować probiotyki?). Materiał omawia szczepozależność działania, zróżnicowanie jakości preparatów i fakt, że większa liczba szczepów lub mikroorganizmów nie jest automatycznie równoznaczna z lepszym produktem.
26. Komisja Europejska. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności – tekst skonsolidowany z 20 sierpnia 2025 roku. Podstawa prawna oświadczeń wskazujących, że witamina D i foliany pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, a foliany pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych oraz przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.