Postbiotyk czy probiotyk przy wrażliwych jelitach? Co wybrać?

Kiedyś łatwiej było Ci zachować jasność myślenia, energię i pełną koncentrację, a teraz coraz częściej towarzyszą Ci mgła mózgowa i zmęczenie. Takie poczucie spowolnienia poznawczego może być niepokojące i sprawiać wrażenie, że tracisz swoją dotychczasową sprawność — zarówno w pracy, jak i w codziennym życiu. Być może zadbałeś już o sen, dietę i poranną rutynę, a mimo to uczucie, że coś jest „nie tak”, nadal nie ustępuje. Jednym z elementów tej układanki mogą być jelita. Zależność pomiędzy mikrobiotą jelitową a funkcjonowaniem układu nerwowego jest przedmiotem intensywnych badań, a obecne podejście do wspierania jelit nie zawsze musi odpowiadać indywidualnym potrzebom organizmu. Przyjrzyjmy się więc, czym różnią się postbiotyki od probiotyków, dlaczego mogą być interesującą opcją dla osób z wrażliwym przewodem pokarmowym oraz co badania mówią o ich potencjalnym znaczeniu w kontekście osi jelita–mózg, komfortu trawiennego i sprawności poznawczej.

Najważniejsze informacje

• Postbiotyki stanowią odrębną kategorię preparatów mikrobiologicznych: zgodnie ze współczesnym konsensusem naukowym postbiotyki to preparaty nieożywionych mikroorganizmów i/lub ich składników, które — w odniesieniu do odpowiednio przebadanych preparatów — mogą wykazywać korzyść zdrowotną. Nie wymagają obecności żywych mikroorganizmów w momencie spożycia.
• Mogą stanowić alternatywę dla osób, które źle tolerują niektóre preparaty zawierające żywe mikroorganizmy: ponieważ postbiotyki nie zawierają żywych mikroorganizmów zdolnych do namnażania się, ich profil technologiczny i sposób oddziaływania różnią się od klasycznych probiotyków. Nie oznacza to jednak, że każdy postbiotyk automatycznie eliminuje ryzyko dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
• Stabilność może ułatwiać uzyskanie powtarzalnego składu preparatu: nieożywione mikroorganizmy i ich składniki nie muszą zachowywać żywotności podczas przechowywania ani przechodzić przez kwaśne środowisko żołądka w stanie żywym. Może to ułatwiać standaryzację konkretnych formulacji postbiotycznych.

Postbiotyki a probiotyki — na czym naprawdę polega różnica?

Jeśli kiedykolwiek stałeś przed półką z suplementami i czułeś się przytłoczony liczbą produktów przeznaczonych do wspierania jelit, nie jesteś wyjątkiem. Świat różnych „biotyków” może przypominać skomplikowany eksperyment naukowy: prebiotyki, żywe kultury mikroorganizmów, probiotyki i coraz częściej postbiotyki konkurują o uwagę konsumenta. Przez wiele lat dyskusja koncentrowała się przede wszystkim na żywych mikroorganizmach, których określone, odpowiednio przebadane szczepy mogą wykazywać korzystny wpływ na gospodarza. Jednak u części osób, zwłaszcza z wrażliwym przewodem pokarmowym, wprowadzanie nowych żywych mikroorganizmów nie zawsze jest dobrze tolerowane. Niektórzy mogą przejściowo obserwować większe wzdęcia, gazy lub dyskomfort, co prowadzi do frustracji i poszukiwania innych sposobów wspierania mikrobioty jelitowej.

Właśnie dlatego tak ważne jest spojrzenie na cały ekosystem jelit, a nie wyłącznie na liczbę dostarczanych mikroorganizmów. Jelita stanowią złożone środowisko biologiczne, a ich prawidłowe funkcjonowanie nie sprowadza się jedynie do „dodawania kolejnych bakterii”. Istotna jest równowaga pomiędzy mikroorganizmami, środowiskiem jelitowym, barierą jelitową, dietą oraz funkcjonowaniem gospodarza. Komunikacja pomiędzy przewodem pokarmowym a układem nerwowym — określana jako oś jelita–mózg — jest dziś intensywnie badana w kontekście między innymi metabolizmu, odpowiedzi immunologicznej, nastroju i funkcji poznawczych. Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego mogą współwystępować ze zmęczeniem, pogorszeniem samopoczucia czy subiektywnie odczuwaną „mgłą mózgową”, jednak takie objawy mogą mieć wiele różnych przyczyn. Postbiotyki reprezentują inne podejście niż suplementy zawierające żywe mikroorganizmy i pozwalają ominąć część ograniczeń związanych z koniecznością utrzymania ich żywotności.

Kluczowa różnica: żywe mikroorganizmy a nieożywione mikroorganizmy i ich składniki

Przejdźmy do sedna. Probiotyki, zgodnie z przyjętą definicją, są żywymi mikroorganizmami, które podawane w odpowiednich ilościach przynoszą korzyść zdrowotną gospodarzowi. Ich działanie zależy między innymi od konkretnego szczepu, dawki, formulacji i wskazania. Postbiotyki natomiast nie muszą zawierać żywych mikroorganizmów. Zgodnie z konsensusem International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics są to preparaty nieożywionych mikroorganizmów i/lub ich składników, które wykazują korzyść zdrowotną dla gospodarza. Preparaty takie mogą zawierać między innymi komórki mikroorganizmów, ich fragmenty oraz związane z nimi składniki biologicznie aktywne. Metabolity wytwarzane podczas aktywności mikroorganizmów mogą stanowić część takiego preparatu, ale same oczyszczone metabolity nie są automatycznie postbiotykiem w rozumieniu tej definicji. Ta zasadnicza różnica może mieć znaczenie zwłaszcza dla osób, które poszukują preparatu niewymagającego dostarczania żywych mikroorganizmów.

Prebiotyki, probiotyki i postbiotyki — uporządkujmy pojęcia

Aby dobrze zrozumieć różnice pomiędzy poszczególnymi kategoriami, można wyobrazić sobie jelita jako ogród.

• Prebiotyki można porównać do odpowiednio dobranego nawozu. Są to substraty selektywnie wykorzystywane przez mikroorganizmy gospodarza, które — zgodnie z definicją naukową — prowadzą do korzyści zdrowotnej. Do składników żywności wykazujących właściwości prebiotyczne należą określone rodzaje substancji obecnych między innymi w produktach roślinnych.
• Probiotyki można porównać do starannie wybranych nasion. Są to konkretne żywe mikroorganizmy, które w odpowiednich ilościach wykazują udokumentowaną korzyść zdrowotną dla gospodarza. Nie każda żywa bakteria ani każdy fermentowany produkt jest więc automatycznie probiotykiem.
• Postbiotyki można w tym uproszczonym porównaniu potraktować jako przygotowany rezultat pracy mikroorganizmów. Są to preparaty nieożywionych mikroorganizmów i/lub ich składników, które w przypadku odpowiednio scharakteryzowanych preparatów mogą wykazywać określone, udokumentowane działanie biologiczne.

W praktyce postbiotyki pozwalają więc korzystać z odpowiednio przygotowanej i standaryzowanej formulacji mikrobiologicznej bez konieczności dostarczania żywych mikroorganizmów.

Dlaczego stabilność i okres przechowywania mogą mieć znaczenie?

Jednym z największych wyzwań dotyczących suplementów zawierających żywe mikroorganizmy jest konieczność zachowania ich żywotności. Ponieważ są to organizmy żywe, ich stabilność może zależeć od temperatury, wilgotności, czasu przechowywania, sposobu produkcji i opakowania. Dodatkowo po spożyciu muszą zmierzyć się z warunkami panującymi w przewodzie pokarmowym, w tym z kwaśnym środowiskiem żołądka. Jak wskazuje National Center for Complementary and Integrative Health działające w ramach National Institutes of Health, właściwości konkretnych probiotyków zależą między innymi od rodzaju i szczepu mikroorganizmu oraz warunków jego stosowania. Postbiotyki eliminują konieczność utrzymania żywotności mikroorganizmów w gotowym preparacie. Z technologicznego punktu widzenia może to oznaczać większą stabilność i łatwiejszą standaryzację produktu, choć skuteczność biologiczna nadal musi być oceniana dla konkretnego preparatu i jego składu.

3 popularne mity dotyczące suplementów wspierających jelita

W przypadku zdrowia jelit półki z suplementami są pełne obietnic, ale równie dużo jest wokół nich nieporozumień. Jeśli kiedykolwiek czułeś się przytłoczony wyborem albo rozczarowany działaniem preparatu przeznaczonego dla jelit, nie jesteś sam. Warto uporządkować kilka najczęściej powtarzanych mitów. Lepsze zrozumienie różnic pomiędzy poszczególnymi preparatami może pomóc dobrać rozwiązanie bardziej odpowiadające indywidualnym potrzebom, zwłaszcza jeśli wcześniejsze próby nie przyniosły oczekiwanych rezultatów.

Mit nr 1: „Postbiotyki to po prostu martwe probiotyki”

To jedno z najczęstszych uproszczeń i nie oddaje ono współczesnej definicji naukowej. Określanie postbiotyków po prostu jako „martwych probiotyków” pomija fakt, że postbiotyk powinien być odpowiednio scharakteryzowanym preparatem nieożywionych mikroorganizmów i/lub ich składników, dla którego wykazano korzyść zdrowotną. W takich preparatach mogą występować elementy komórek mikroorganizmów oraz związki powstałe podczas ich aktywności metabolicznej. W literaturze naukowej bada się ich wpływ między innymi na środowisko jelitowe, funkcjonowanie bariery jelitowej i odpowiedź immunologiczną. Nie oznacza to jednak, że każda inaktywowana bakteria automatycznie staje się postbiotykiem ani że każdy preparat postbiotyczny wykazuje identyczne działanie.

Mit nr 2: „Wszystkie żywe bakterie przeżywają kontakt z kwasem żołądkowym”

Wiele osób kupuje preparaty zawierające miliardy jednostek tworzących kolonie, czyli CFU, zakładając, że wszystkie deklarowane mikroorganizmy dotrą w niezmienionej liczbie do miejsca docelowego. W rzeczywistości przewód pokarmowy stanowi wymagające środowisko biologiczne. Żołądek charakteryzuje się niskim pH, które jest jednym z mechanizmów ochronnych organizmu przed drobnoustrojami dostającymi się wraz z pożywieniem. Przeżywalność mikroorganizmów zależy jednak od konkretnego szczepu, formulacji produktu, matrycy, technologii produkcji oraz warunków panujących w przewodzie pokarmowym. Nie można zatem zakładać, że wszystkie żywe mikroorganizmy zachowują identyczną żywotność po spożyciu. Jak wskazuje National Center for Complementary and Integrative Health, właściwości i potencjalne korzyści probiotyków są zależne od konkretnych mikroorganizmów i nie powinny być automatycznie uogólniane na wszystkie produkty.

Mit nr 3: „Istnieje jedno rozwiązanie odpowiednie dla każdego jelita”

Jeśli znajomy zachwyca się suplementem, który całkowicie zmienił jego codzienną rutynę, łatwo założyć, że zadziała on tak samo u Ciebie. Zdrowie jelit jest jednak wysoce indywidualne. Mikrobiota jelitowa stanowi złożony ekosystem kształtowany między innymi przez dietę, wiek, środowisko, styl życia, przyjmowane leki i wiele innych czynników. Preparat dobrze tolerowany przez jedną osobę może powodować dyskomfort u innej, szczególnie w przypadku osób z wrażliwym przewodem pokarmowym. Zrozumienie, że funkcjonowanie przewodu pokarmowego jest złożone i indywidualne, stanowi ważny krok w kierunku wyboru strategii odpowiadającej potrzebom konkretnej osoby zamiast zakładania, że jedno rozwiązanie sprawdzi się u wszystkich.

Dlaczego żywe mikroorganizmy mogą powodować dyskomfort u osób z wrażliwym przewodem pokarmowym?

Preparaty zawierające żywe mikroorganizmy należą do najczęściej wybieranych produktów przez osoby chcące zadbać o mikrobiotę jelitową. U części osób, szczególnie z wrażliwym przewodem pokarmowym, po rozpoczęciu stosowania określonych preparatów mogą jednak pojawić się przejściowe dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Nie oznacza to, że wszystkie probiotyki powodują takie reakcje ani że należy traktować je jako niekorzystną kategorię produktów. Istnieje jednak kilka powodów, dla których tolerancja może różnić się pomiędzy osobami i preparatami. Zrozumienie tych różnic może pomóc w bardziej świadomym wyborze sposobu wspierania jelit.

Wyzwanie związane z kwaśnym środowiskiem żołądka

Zanim żywe mikroorganizmy dotrą do dalszych odcinków przewodu pokarmowego, muszą przejść przez środowisko żołądka. Żołądek jest fizjologicznie silnie kwaśnym środowiskiem i stanowi istotną część układu pokarmowego. Kwas żołądkowy uczestniczy w procesie trawienia oraz stanowi jeden z mechanizmów ograniczających przeżycie wielu drobnoustrojów. Odporność poszczególnych mikroorganizmów na niskie pH jest jednak różna. Z tego względu przeżywalność konkretnych szczepów w przewodzie pokarmowym zależy zarówno od ich właściwości biologicznych, jak i od technologii zastosowanej w danym preparacie.

Ryzyko wzdęć, gazów i dyskomfortu

Jeśli zdarzyło Ci się sięgnąć po preparat z myślą o poprawie komfortu jelit, a następnie zauważyć więcej gazów czy wzdęć, nie jest to doświadczenie wyjątkowe. Wprowadzenie nowego produktu zawierającego żywe mikroorganizmy lub składniki ulegające fermentacji może u części osób czasowo zmieniać procesy zachodzące w jelitach. Fermentacja wiąże się między innymi z wytwarzaniem gazów, dlatego osoby szczególnie wrażliwe mogą odczuwać większy dyskomfort. Reakcje te zależą jednak od konkretnego produktu, dawki oraz indywidualnych cech organizmu. Więcej nie zawsze oznacza lepiej, a bardzo duża liczba mikroorganizmów sama w sobie nie stanowi gwarancji lepszego działania preparatu.

Kto może być bardziej narażony na niepożądaną reakcję?

U niektórych osób reakcja na preparaty zawierające żywe mikroorganizmy może być bardziej nasilona. Osoby z rozpoznanymi chorobami przewodu pokarmowego, w tym zespołem jelita drażliwego, lub z wyraźną nadwrażliwością pokarmową powinny szczególnie ostrożnie oceniać nowe suplementy. Nie oznacza to, że probiotyki są w takich sytuacjach przeciwwskazane — niektóre konkretne szczepy są wręcz badane w określonych zastosowaniach klinicznych — jednak dobór preparatu powinien być indywidualny. Jeśli po różnych produktach zawierających żywe kultury regularnie obserwujesz pogorszenie samopoczucia, warto omówić problem z lekarzem lub dietetykiem klinicznym. Utrzymujących się niepożądanych objawów nie należy automatycznie tłumaczyć popularnym w internecie pojęciem „die-off”.

Co postbiotyki mogą rzeczywiście robić?

Dlaczego postbiotyki wzbudzają tak duże zainteresowanie? W przeciwieństwie do preparatów wymagających zachowania żywotności mikroorganizmów pozwalają dostarczać standaryzowane, nieożywione składniki pochodzenia mikrobiologicznego. Badania nad konkretnymi postbiotykami obejmują obecnie między innymi funkcjonowanie przewodu pokarmowego, bariery jelitowej, odpowiedzi immunologicznej oraz osi jelita–mózg. Trzeba jednak podkreślić, że postbiotyki nie stanowią jednej identycznie działającej substancji — wyniki uzyskane dla określonego szczepu, sposobu inaktywacji lub preparatu nie mogą być automatycznie przenoszone na wszystkie produkty należące do tej kategorii. Przyjrzyjmy się temu, czego dotyczą najważniejsze kierunki badań.

Wzdęcia i dyskomfort trawienny

Jeżeli masz wrażenie, że funkcjonowanie przewodu pokarmowego zaczyna dyktować rytm całego dnia, komfort trawienny staje się bardzo ważnym elementem codziennego samopoczucia. Wybrane preparaty postbiotyczne są badane pod kątem ich wpływu na różne parametry funkcjonowania przewodu pokarmowego. Publikacje naukowe opisują potencjalne zastosowania określonych postbiotyków w kontekście wybranych dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Nie oznacza to jednak, że każdy postbiotyk łagodzi wzdęcia lub może być stosowany do leczenia zaburzeń trawiennych. W przypadku uporczywych, nasilających się lub niewyjaśnionych objawów właściwym postępowaniem jest diagnostyka medyczna.

Wsparcie badań nad barierą jelitową

Błona śluzowa jelit pełni niezwykle ważną funkcję bariery pomiędzy światłem przewodu pokarmowego a środowiskiem wewnętrznym organizmu. Pozwala na selektywne wchłanianie składników odżywczych, a jednocześnie ogranicza przenikanie wielu niepożądanych substancji. W badaniach naukowych zaburzenia integralności tej bariery określa się między innymi jako zwiększoną przepuszczalność jelitową. Nie należy jej jednak utożsamiać z internetowym określeniem „zespół nieszczelnego jelita” jako samodzielną diagnozą. Wybrane postbiotyki i składniki pochodzenia mikrobiologicznego są badane pod kątem wpływu na integralność bariery jelitowej. Jest to jeden z ważnych kierunków badań nad zależnościami pomiędzy mikrobiotą, nabłonkiem jelitowym i odpowiedzią immunologiczną.

Odpowiedź immunologiczna i procesy zapalne

Przewód pokarmowy jest jednym z najważniejszych miejsc kontaktu układu odpornościowego ze środowiskiem zewnętrznym, dlatego mikrobiota i jej składniki są intensywnie badane w kontekście regulacji odpowiedzi immunologicznej. W badaniach eksperymentalnych i części badań klinicznych dotyczących określonych postbiotyków analizuje się między innymi ich potencjalne właściwości immunomodulacyjne oraz wpływ na markery związane z procesami zapalnymi. Nie uprawnia to jednak do stwierdzenia, że suplement postbiotyczny „leczy stan zapalny” albo zapobiega chorobom. W przypadku SUPER BIOTICS™ POSTBIOTYK bezpośrednio można natomiast posługiwać się zatwierdzonymi oświadczeniami dotyczącymi obecnych w formule witamin: witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, a foliany pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Nastrój i oś jelita–mózg

Jeśli zdarzyło Ci się doświadczyć charakterystycznego uczucia „ściśniętego żołądka” w sytuacji stresowej albo zauważyć wpływ emocji na funkcjonowanie jelit, znasz codzienne przejawy komunikacji w obrębie osi jelita–mózg. Jest to dwukierunkowy system komunikacyjny łączący przewód pokarmowy, mikrobiotę i układ nerwowy poprzez mechanizmy neuronalne, hormonalne, metaboliczne i immunologiczne. Badania analizują możliwość wpływu produktów aktywności mikroorganizmów i wybranych preparatów postbiotycznych na elementy tej komunikacji, jednak wyniki nie pozwalają obecnie przypisać całej kategorii postbiotyków gwarantowanego wpływu na nastrój czy koncentrację. Wiadomo natomiast, że jelita i mózg pozostają w stałej dwukierunkowej komunikacji. W formule SUPER BIOTICS™ POSTBIOTYK obecne są również foliany, dla których zatwierdzono oświadczenie, że pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych.

Jak działają postbiotyki bez żywych bakterii?

Na pierwszy rzut oka może wydawać się to sprzeczne z intuicją: aby oddziaływać na środowisko jelitowe, nie zawsze trzeba dostarczać żywe mikroorganizmy. Postbiotyki opierają się na innym założeniu. Zamiast wprowadzać do przewodu pokarmowego mikroorganizmy, które muszą pozostać żywe, dostarczają odpowiednio przygotowane nieożywione mikroorganizmy i/lub ich składniki. W zależności od konkretnego preparatu mogą one zachowywać określone struktury komórkowe lub związki biologicznie aktywne. Takie podejście pozwala badać oddziaływanie składników pochodzenia mikrobiologicznego bez uzależniania produktu od żywotności mikroorganizmów.

Znaczenie składników biologicznie aktywnych

Mikroorganizmy jelitowe wytwarzają podczas swojego metabolizmu wiele różnych związków, między innymi krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe i inne metabolity. Jednocześnie same komórki mikroorganizmów zawierają struktury, które mogą wchodzić w interakcje z organizmem gospodarza. W preparatach postbiotycznych znaczenie może mieć więc zarówno obecność nieożywionych komórek lub ich fragmentów, jak i związanych z nimi składników biologicznie aktywnych. Właśnie ta cecha odróżnia je od preparatów zawierających żywe kultury. Jednocześnie codzienna dieta pozostaje jednym z podstawowych czynników kształtujących mikrobiotę. Harvard Health omawia między innymi sposoby, w jakie poprzez dietę można wspierać środowisko mikrobioty jelitowej.

Tworzenie środowiska sprzyjającego własnej mikrobiocie

Postbiotyki są badane nie tylko ze względu na obecne w nich składniki pochodzenia mikrobiologicznego. Analizuje się również ich potencjalny wpływ na środowisko jelitowe oraz interakcje pomiędzy mikrobiotą gospodarza, nabłonkiem i układem odpornościowym. W wybranych badaniach określone preparaty lub składniki mikrobiologiczne wiązano z parametrami dotyczącymi funkcjonowania bariery jelitowej. Nie oznacza to jednak, że każdy postbiotyk „odbudowuje mikrobiotę” albo zmienia ją w określony sposób. Efekty biologiczne powinny być oceniane dla konkretnego preparatu, jego dawki i badanej populacji.

Mniej niewiadomych związanych z żywotnością mikroorganizmów

Jeżeli po rozpoczęciu stosowania nowego preparatu dla jelit poczułeś się gorzej, wiesz, jak frustrujące może być poszukiwanie odpowiedniej strategii. W internecie zwiększone gazy, wzdęcia czy dyskomfort bywają określane jako reakcja „die-off”, jednak termin ten jest często stosowany zbyt swobodnie i nie powinien służyć do automatycznego wyjaśniania utrzymujących się objawów. Postbiotyki, ponieważ nie wymagają obecności żywych mikroorganizmów, eliminują jedną z istotnych zmiennych: nie trzeba zastanawiać się, jaka część mikroorganizmów zachowała żywotność podczas przechowywania lub przejścia przez żołądek. Może to sprzyjać większej stabilności i powtarzalności składu produktu. Nie oznacza natomiast całkowitego braku możliwości indywidualnej nietolerancji czy działań niepożądanych.

Dlaczego postbiotyki mogą być interesującą opcją przy wrażliwym przewodzie pokarmowym?

Jeśli zdarzyło Ci się rozpocząć stosowanie preparatu wspierającego jelita tylko po to, aby później odczuwać większe wzdęcia lub dyskomfort, wiesz, że tolerancja produktów mikrobiologicznych może być bardzo indywidualna. Dla części osób wprowadzanie żywych mikroorganizmów nie jest optymalnym rozwiązaniem. Postbiotyki oferują odmienne podejście: wykorzystują nieożywione mikroorganizmy i/lub ich składniki, dzięki czemu nie wymagają zachowania żywotności produktu. Może to być istotną cechą dla osób poszukujących bardziej przewidywalnej i technologicznie stabilnej formulacji.

Łagodniejsze podejście, które może być lepiej tolerowane

Jedną z najważniejszych cech postbiotyków jest brak konieczności podawania żywych mikroorganizmów. Nie muszą one kolonizować przewodu pokarmowego ani zachowywać zdolności do namnażania się. Z tego względu postbiotyki są przedmiotem zainteresowania również w kontekście grup, w których stosowanie żywych mikroorganizmów wymaga szczególnej ostrożności. Publikacje naukowe dotyczące postbiotyków zwracają uwagę na potencjalne zalety związane ze stabilnością i bezpieczeństwem preparatów nieożywionych. Nie należy jednak interpretować tego jako gwarancji, że każdy produkt postbiotyczny będzie całkowicie pozbawiony działań niepożądanych lub zawsze będzie lepiej tolerowany od probiotyku.

Większa przewidywalność i powtarzalność składu

Czy zdarzyło Ci się być rozczarowanym, kiedy suplement polecany przez znajomego nie przyniósł u Ciebie takich samych rezultatów? Różnice pomiędzy ludźmi są naturalnym elementem biologii przewodu pokarmowego. W przypadku żywych mikroorganizmów dochodzi dodatkowo kwestia ich przeżywalności, aktywności metabolicznej i interakcji z indywidualną mikrobiotą. Postbiotyki pozwalają ograniczyć część tych zmiennych, ponieważ nie wymagają zachowania żywotności mikroorganizmów. Producent może standaryzować określony skład preparatu niezależnie od tego, czy komórki zachowają zdolność do namnażania się. Jest to zaleta technologiczna, ale nie oznacza gwarancji identycznych efektów fizjologicznych u każdej osoby.

Czy nadal jest miejsce dla suplementów zawierających żywe mikroorganizmy?

Czy oznacza to, że wszystkie preparaty zawierające żywe mikroorganizmy są niekorzystne? Zdecydowanie nie. Odpowiednio przebadane probiotyki mogą mieć zastosowanie w konkretnych sytuacjach, a znaczenie ich działania jest silnie zależne od szczepu i wskazania. Nie są jednak rozwiązaniem uniwersalnym. Jak wskazuje Canadian Digestive Health Foundation, prebiotyki, probiotyki, synbiotyki i postbiotyki są odmiennymi kategoriami, które należy oceniać na podstawie ich indywidualnych właściwości. Jeżeli określone preparaty zawierające żywe kultury nie są przez Ciebie dobrze tolerowane albo nie przynoszą oczekiwanego rezultatu, nie oznacza to, że problem z jelitami ma jedną prostą przyczynę. Może natomiast uzasadniać rozważenie innego podejścia, w tym odpowiednio dobranego preparatu postbiotycznego.

Czy postbiotyk może być odpowiedni dla Ciebie?

Wybór produktu dla jelit może być trudny, szczególnie jeśli wcześniejsze rozwiązania nie przyniosły oczekiwanego komfortu albo powodowały nieprzyjemne objawy. Jeżeli chcesz ograniczyć niewiadome związane z żywotnością mikroorganizmów, postbiotyk może być jedną z opcji wartą poznania. W przeciwieństwie do preparatów, których działanie wymaga obecności żywych mikroorganizmów, odpowiednio przygotowany produkt postbiotyczny zawiera nieożywione mikroorganizmy i/lub ich składniki w określonej formulacji.

Takie podejście może być szczególnie interesujące w kilku sytuacjach. Być może regularnie odczuwasz wzdęcia, które nasilają się w ciągu dnia. Być może wcześniej stosowałeś różne produkty dla mikrobioty, po których czułeś większy dyskomfort. A może interesuje Cię związek pomiędzy jelitami, mikrobiotą a funkcjonowaniem układu nerwowego. W każdym z tych przypadków warto oddzielić obiecujące kierunki badań od twierdzeń o potwierdzonym działaniu konkretnego suplementu. Przyjrzyjmy się sytuacjom, w których postbiotyki są obecnie szczególnie interesującym przedmiotem badań.

Jeśli zmagasz się z IBS i przewlekłymi wzdęciami

Codzienna nieprzewidywalność związana z zespołem jelita drażliwego, czyli IBS, i przewlekłymi wzdęciami może znacząco wpływać na komfort życia. Możesz rozpocząć dzień bez wyraźnych dolegliwości, a kilka godzin później odczuwać silne rozdęcie brzucha lub dyskomfort. Wybrane preparaty postbiotyczne są badane pod kątem określonych objawów ze strony przewodu pokarmowego, również w populacjach z zaburzeniami czynnościowymi jelit. Wyników takich badań nie można jednak uogólniać na wszystkie postbiotyki ani przedstawiać suplementu diety jako sposobu leczenia IBS. Jeśli objawy są przewlekłe, nasilone lub zmieniają swój charakter, wymagają konsultacji lekarskiej i odpowiedniej diagnostyki.

Jeśli jesteś w okresie po antybiotykoterapii

Antybiotyki są w wielu sytuacjach niezbędnym elementem leczenia zakażeń bakteryjnych, ale mogą również wpływać na skład i funkcjonowanie mikrobioty jelitowej. W okresie po antybiotykoterapii organizm stopniowo adaptuje się do zmian zachodzących w ekosystemie jelit. W tym kontekście prowadzone są badania nad różnymi strategiami żywieniowymi i mikrobiologicznymi, w tym nad probiotykami, prebiotykami oraz postbiotykami. Preparaty postbiotyczne nie wymagają podawania żywych mikroorganizmów, co odróżnia je od klasycznych probiotyków. Nie oznacza to jednak, że każdy postbiotyk „odbudowuje mikrobiom” po antybiotykach. Po leczeniu, szczególnie przy utrzymujących się dolegliwościach, dobór dalszego postępowania warto omówić z lekarzem.

Jeśli interesuje Cię stan bariery jelitowej i procesy zapalne

Jeżeli często czujesz zmęczenie, pogorszenie koncentracji lub ogólne poczucie, że organizm nie funkcjonuje tak jak wcześniej, nie należy automatycznie przypisywać tych objawów procesom zapalnym pochodzącym z jelit. Są to objawy nieswoiste, które mogą mieć wiele różnych przyczyn. Jednocześnie zwiększona przepuszczalność jelit i funkcjonowanie bariery jelitowej są ważnym obszarem badań nad interakcjami pomiędzy mikrobiotą a gospodarzem. Badania eksperymentalne i wybrane badania kliniczne sugerują, że określone preparaty postbiotyczne mogą wpływać na mechanizmy związane z integralnością bariery i odpowiedzią immunologiczną. Jest to obiecujący kierunek badań, ale nie podstawa do twierdzenia, że każdy suplement postbiotyczny leczy stan zapalny lub zwiększoną przepuszczalność jelit.

Jak włączyć postbiotyki do codziennej rutyny?

Chcesz dowiedzieć się, jak postbiotyki mogą znaleźć miejsce w codziennej diecie lub suplementacji? W praktyce temat obejmuje zarówno żywność fermentowaną i produkty zawierające związki wytwarzane przez mikroorganizmy, jak i standaryzowane preparaty postbiotyczne. Nie są to jednak pojęcia tożsame. Warto wiedzieć, czego dokładnie szukać oraz czym różni się żywność fermentowana od suplementu zawierającego zdefiniowany preparat postbiotyczny.

Postbiotyki i produkty fermentowane

W produktach powstających w procesie fermentacji, takich jak kefir, kombucha czy niektóre jogurty, obecne mogą być różne produkty aktywności metabolicznej mikroorganizmów. Proces fermentacji prowadzi do powstawania wielu związków, które mogą być biologicznie aktywne. Nie oznacza to jednak, że każdą żywność fermentowaną można określić mianem postbiotyku. Produkty takie mogą zawierać mieszaninę metabolitów, składników komórek oraz — w zależności od produktu — żywe mikroorganizmy. Są wartościowym elementem zróżnicowanej diety, ale nie zapewniają standaryzowanej dawki konkretnego preparatu postbiotycznego. Mogą natomiast stanowić część sposobu żywienia sprzyjającego różnorodności i funkcjonowaniu mikrobioty jelitowej.

Jak wybrać wysokiej jakości suplement postbiotyczny?

Jeśli rozważasz suplement postbiotyczny, warto zwrócić uwagę przede wszystkim na precyzyjnie opisany skład, identyfikację zastosowanych mikroorganizmów, sposób przygotowania preparatu, dawkę oraz przejrzystość producenta w zakresie danych naukowych. Jedną z potencjalnych zalet postbiotyków jest ich stabilność — ponieważ nie wymagają zachowania żywotności mikroorganizmów, mogą być mniej wrażliwe na czynniki, które obniżają liczbę żywych komórek w klasycznych preparatach probiotycznych. Nie należy jednak wybierać produktu wyłącznie na podstawie hasła „postbiotyk”. Znaczenie ma konkretna formulacja i jakość jej charakterystyki. W przypadku przewlekłych problemów dotyczących układu pokarmowego suplementacja nie powinna zastępować diagnostyki ani leczenia.

Poznaj PRIME NEXT GENERATION: formułę postbiotyczną do codziennej suplementacji

Jeżeli szukasz prostej formuły postbiotycznej stworzonej z myślą o codziennej suplementacji, w PRIME NEXT GENERATION opracowaliśmy SUPER BIOTICS™ POSTBIOTYK. Formuła dostarcza kompleks postbiotyczny zawierający nieożywione preparaty mikroorganizmów oraz dodatkowo witaminę D3 i foliany. W przypadku samych składników postbiotycznych potencjalne mechanizmy związane z mikrobiotą, barierą jelitową czy osią jelita–mózg pozostają przedmiotem badań i nie należy traktować ich jako zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących produktu. Jednocześnie obecne w formule witaminy pozwalają korzystać z autoryzowanych oświadczeń zdrowotnych: witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, natomiast foliany pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych oraz przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. SUPER BIOTICS™ POSTBIOTYK wpisuje się w prostą codzienną rutynę PRIME NEXT GENERATION — 1 kapsułka dziennie.

Najczęściej zadawane pytania

Jak najprościej zrozumieć różnicę między postbiotykami a suplementami zawierającymi żywe kultury? Można posłużyć się uproszczonym porównaniem. W przypadku probiotyku dostarczasz do organizmu konkretne żywe mikroorganizmy, które muszą pozostać żywe i których działanie jest zależne od szczepu. W przypadku postbiotyku otrzymujesz odpowiednio przygotowany preparat nieożywionych mikroorganizmów i/lub ich składników. Nie trzeba więc zachowywać żywotności mikroorganizmów podczas przechowywania ani po spożyciu. Ważne jest jednak, aby pamiętać, że zarówno probiotyki, jak i postbiotyki powinny być oceniane na podstawie danych dotyczących konkretnego preparatu, a nie samej nazwy kategorii.

Dlaczego preparaty zawierające żywe mikroorganizmy czasami nasilają wzdęcia i gazy? U osób z wrażliwym przewodem pokarmowym wprowadzenie nowego produktu zawierającego mikroorganizmy lub składniki fermentujące może przejściowo zmieniać procesy zachodzące w jelitach. Fermentacja może wiązać się z powstawaniem gazów, a indywidualna reakcja zależy między innymi od składu preparatu, dawki i wyjściowego stanu przewodu pokarmowego. Nie oznacza to, że probiotyki zawsze powodują wzdęcia. Postbiotyki nie wymagają obecności żywych mikroorganizmów, dzięki czemu omijają jeden z mechanizmów związanych z ich aktywnością, ale również w ich przypadku tolerancja produktu pozostaje indywidualna.

Po jakim czasie można zazwyczaj odczuć działanie postbiotyku? Nie istnieje jeden uniwersalny czas, po którym powinien pojawić się efekt stosowania postbiotyku. Zależy on od konkretnego preparatu, zastosowanych mikroorganizmów lub ich składników, dawki, badanego efektu oraz indywidualnych cech użytkownika. Fakt, że postbiotyk nie wymaga kolonizacji jelita przez żywe mikroorganizmy, nie oznacza automatycznie działania „od pierwszej dawki”. W badaniach klinicznych efekty poszczególnych preparatów ocenia się po określonych okresach interwencji i tylko do takich danych można odnosić przewidywany czas działania.

Czy mogę uzyskać takie same korzyści z fermentowanej żywności zamiast suplementu? Produkty fermentowane, takie jak kefir, kombucha czy jogurt, mogą stanowić wartościowy element zróżnicowanej diety i zawierać metabolity oraz inne związki powstające podczas fermentacji. Nie są jednak automatycznie odpowiednikiem zdefiniowanego preparatu postbiotycznego. Rodzaj i ilość składników pochodzenia mikrobiologicznego mogą znacząco różnić się pomiędzy produktami i partiami. Standaryzowany suplement pozwala natomiast określić konkretny skład i dawkę zastosowanego preparatu. Nie oznacza to, że suplement jest zawsze „lepszy” od żywności — pełnią one po prostu inną funkcję.

Jeżeli postbiotyki mogą być łagodniejsze, czy nadal mogą wywierać istotne działanie biologiczne? Brak żywych mikroorganizmów nie oznacza braku aktywności biologicznej. Nieożywione komórki mikroorganizmów, ich fragmenty oraz związane z nimi składniki mogą wchodzić w interakcje z organizmem gospodarza. Właśnie dlatego określone preparaty postbiotyczne są badane pod kątem wpływu między innymi na funkcjonowanie przewodu pokarmowego, bariery jelitowej, odpowiedź immunologiczną oraz mechanizmy osi jelita–mózg. Siła i znaczenie tych efektów zależą jednak od konkretnego preparatu, dlatego nie powinno się automatycznie przypisywać wszystkich wyników badań każdemu suplementowi określanemu jako postbiotyk.