Jeżeli stosowałeś już suplement diety ukierunkowany na jelita, ale nadal nie masz pewności, czym właściwie powinien się różnić prebiotyk, probiotyk i postbiotyk, takie wątpliwości są całkowicie zrozumiałe. Te trzy pojęcia są ze sobą powiązane, ale nie są synonimami. Prebiotyk dostarcza substratów selektywnie wykorzystywanych przez określone mikroorganizmy, probiotyk zawiera żywe mikroorganizmy, natomiast postbiotyk jest preparatem zawierającym nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki.
Zrozumienie różnicy postbiotyk a probiotyk zaczyna się od podstawowego rozróżnienia: probiotyki są żywymi mikroorganizmami, które podane w odpowiedniej ilości przynoszą wykazaną korzyść zdrowotną gospodarzowi, natomiast postbiotyki są preparatami zawierającymi nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki, dla których również wykazano korzyść zdrowotną. Prebiotyki są natomiast substratami selektywnie wykorzystywanymi przez mikroorganizmy gospodarza i mogą wspierać ich aktywność. Najbardziej odpowiedni wybór zależy od indywidualnych potrzeb, tolerancji, sposobu żywienia oraz rodzaju wsparcia, którego poszukujesz.
Takie uporządkowanie pojęć pozwala podejść do porównania znacznie bardziej praktycznie niż samo pytanie, która kategoria jest „najlepsza”. Zacznijmy od prebiotyków — substratów, które mogą tworzyć korzystne warunki dla określonych mikroorganizmów obecnych w przewodzie pokarmowym.
Czym są prebiotyki?
Prebiotyki to substraty, które są selektywnie wykorzystywane przez mikroorganizmy gospodarza i w ten sposób przynoszą korzyść zdrowotną. Wiele dobrze poznanych prebiotyków należy do grupy niestrawnych lub słabo trawionych węglowodanów, w tym określonych frakcji błonnika.
Organizm człowieka nie rozkłada ich całkowicie w jelicie cienkim. Docierają one do dalszych odcinków przewodu pokarmowego, gdzie mogą być wykorzystywane przez określone mikroorganizmy jako substrat metaboliczny.
Nie każdy błonnik jest jednak automatycznie prebiotykiem. Aby składnik można było prawidłowo określić jako prebiotyk, powinno zostać wykazane jego selektywne wykorzystanie przez mikroorganizmy gospodarza oraz związana z tym korzyść zdrowotna.
National Institutes of Health opisuje różnice pomiędzy probiotykami, prebiotykami i postbiotykami w materiale dotyczącym mikroorganizmów stosowanych w żywności i suplementach. [Źródło NIH]
Prebiotyk można więc traktować bardziej jako odpowiednio dobrany „substrat” niż żywy organizm. Suplement probiotyczny dostarcza żywe mikroorganizmy, podczas gdy prebiotyk może wspierać aktywność określonych mikroorganizmów już obecnych w przewodzie pokarmowym.
Dlatego prebiotyki i probiotyki mogą być stosowane w ramach jednej strategii, ale nie oznacza to, że każda osoba potrzebuje obu kategorii jednocześnie. Wybór zależy między innymi od sposobu żywienia, tolerancji przewodu pokarmowego i konkretnego zastosowania.
Jakie produkty spożywcze zawierają składniki o właściwościach prebiotycznych?
Wiele codziennie spożywanych produktów roślinnych dostarcza błonnika oraz węglowodanów fermentowanych przez mikrobiotę. Do popularnych źródeł należą:
- czosnek i cebula,
- banany,
- owies,
- szparagi,
- por.
Produkty te mogą dostarczać między innymi inuliny, fruktooligosacharydów, skrobi opornej, beta-glukanów i innych frakcji węglowodanów wykorzystywanych przez mikroorganizmy jelitowe. Nie oznacza to jednak, że każdy składnik błonnika obecny w tych produktach posiada automatycznie formalnie potwierdzone działanie prebiotyczne.
Wprowadzanie różnorodnych produktów roślinnych do codziennych posiłków pomaga zwiększać różnorodność substratów dostępnych dla mikrobioty jelitowej. Jest to jeden z powodów, dla których zróżnicowana dieta roślinna jest istotnym elementem dbania o przewód pokarmowy.
Jeżeli dotychczasowa dieta zawierała niewiele błonnika, jego ilość warto zwiększać stopniowo i jednocześnie pamiętać o odpowiednim spożyciu płynów.
Nagłe zwiększenie ilości fermentujących węglowodanów może u części osób prowadzić do większej produkcji gazów, uczucia pełności i wzdęć, szczególnie w przypadku nadwrażliwości na fermentujące węglowodany.
Prebiotyki stanowią tylko jeden element szerszego obrazu zdrowia jelit. Warto rozumieć, jak błonnik i inne substraty wykorzystywane przez mikrobiotę różnią się od żywych kultur probiotycznych oraz preparatów postbiotycznych.
Czym są probiotyki?
Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiedniej ilości przynoszą korzyść zdrowotną gospodarzowi. Definicja przywoływana przez National Institutes of Health obejmuje przede wszystkim określone bakterie, ale probiotykami mogą być również wybrane drożdże.
W praktyce suplement probiotyczny dostarcza określone żywe szczepy mikroorganizmów, których właściwości powinny być udokumentowane dla konkretnego szczepu, dawki i zastosowania.
Nie każda bakteria uznawana potocznie za „dobrą bakterię” jest automatycznie probiotykiem. Nie każdy fermentowany produkt spożywczy może być również prawidłowo określony jako żywność probiotyczna.
Jak mierzy się ilość mikroorganizmów w probiotykach?
Produkty probiotyczne są często oznaczane liczbą jednostek tworzących kolonie, określanych skrótem CFU. Jest to miara pozwalająca oszacować liczbę żywych mikroorganizmów zdolnych do namnażania w określonych warunkach laboratoryjnych.
Wyższa liczba CFU nie oznacza automatycznie skuteczniejszego albo lepszego probiotyku.
Znaczenie mają przede wszystkim:
- rodzaj i gatunek mikroorganizmu,
- konkretny szczep,
- dawka zastosowana w badaniach,
- formulacja produktu,
- stabilność podczas przechowywania,
- ilość żywych mikroorganizmów dostępnych do końca okresu trwałości,
- oraz cel, w jakim dany szczep jest stosowany.
Poszczególne produkty mogą bardzo różnić się pod względem tego, jak precyzyjnie producent podaje szczepy, ich ilości oraz warunki stosowania.
Droga probiotyku od kapsułki do przewodu pokarmowego
Aby żywy mikroorganizm mógł zachować właściwości charakterystyczne dla konkretnego preparatu probiotycznego, musi przede wszystkim pozostać żywy podczas produkcji i przechowywania oraz dotrzeć do odpowiedniego odcinka przewodu pokarmowego w ilości odpowiadającej założeniom produktu.
Po spożyciu mikroorganizm przechodzi przez wymagające środowisko przewodu pokarmowego, w tym kwaśną treść żołądka, a następnie kontaktuje się między innymi z żółcią i enzymami trawiennymi.
Poszczególne szczepy różnią się odpornością na te warunki. Nie wszystkie przeżywają przejście przez przewód pokarmowy w takim samym stopniu.
Nie jest również konieczne, aby każdy skuteczny probiotyk trwale skolonizował jelita. Wiele szczepów działa podczas czasowej obecności w przewodzie pokarmowym i po zakończeniu suplementacji ich liczba może stopniowo się zmniejszać.
Indywidualne różnice w mikrobiocie, sposobie żywienia, motoryce jelit i stanie zdrowia są jednym z powodów, dla których dwie osoby mogą różnie reagować na pozornie podobne preparaty.
Przechowywanie jest dodatkowym praktycznym aspektem. Ponieważ probiotyki zawierają żywe mikroorganizmy, niektóre formulacje wymagają chłodzenia lub dokładnej kontroli temperatury.
Nie wszystkie probiotyki wymagają jednak lodówki. Należy zawsze przestrzegać instrukcji producenta, zwłaszcza po otwarciu opakowania oraz podczas podróży.
Produkty fermentowane i problem metody prób i błędów
Niektóre fermentowane produkty spożywcze mogą dostarczać żywych kultur mikroorganizmów. Należą do nich między innymi jogurty zawierające żywe kultury, kefir, kimchi i kiszona kapusta.
Ich skład mikrobiologiczny może się jednak różnić w zależności od zastosowanych mikroorganizmów, przebiegu fermentacji, procesu technologicznego, temperatury oraz sposobu przechowywania.
Obecność żywych kultur w produkcie fermentowanym nie oznacza automatycznie, że spełnia on ścisłą definicję probiotyku. Aby użyć takiego określenia, należy dysponować odpowiednio scharakteryzowanymi mikroorganizmami oraz dowodami dotyczącymi określonej korzyści.
Dla części osób wprowadzenie fermentowanych produktów albo konkretnego probiotyku jest proste i dobrze tolerowane. Dla innych wybór szczepu, obserwowanie odpowiedzi organizmu, zmiana preparatu i ponowne rozpoczynanie suplementacji może prowadzić do długiego cyklu prób i błędów.
Jeżeli stosowałeś już kilka różnych produktów bez przewidywalnych rezultatów, takie zmęczenie dobieraniem kolejnych probiotyków jest zrozumiałe.
Właśnie w tym miejscu pojawia się różnica pomiędzy probiotykiem a postbiotykiem — szczególnie dla osób, które poszukują rozwiązania niezależnego od utrzymywania mikroorganizmów przy życiu.
Czym są postbiotyki i jak wypadają w porównaniu z probiotykami?
Postbiotyki nie zawierają żywych mikroorganizmów zdolnych do wzrostu i namnażania.
Zgodnie z definicją International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics postbiotyk to preparat zawierający nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki, który przynosi korzyść zdrowotną gospodarzowi.
Definicja ta jest ważna, ponieważ określenie postbiotyk bywa używane zbyt szeroko.
Postbiotyk powinien zawierać nieożywione komórki mikroorganizmów lub ich składniki. Preparat może dodatkowo zawierać metabolity powstałe podczas procesu fermentacji albo inaktywacji, ale same oczyszczone metabolity, takie jak pojedynczy krótkołańcuchowy kwas tłuszczowy lub witamina, nie są automatycznie postbiotykiem w rozumieniu konsensusu ISAPP.
Ta różnica ma znaczenie przy porównaniu postbiotyk a probiotyk.
Probiotyk zawiera żywe mikroorganizmy i jego jakość zależy między innymi od utrzymania ich odpowiedniej żywotności. Postbiotyk nie zawiera mikroorganizmów zdolnych do namnażania, dlatego nie wymaga zachowania żywotności podczas przechowywania ani po spożyciu.
Nie oznacza to jednak, że postbiotyk działa natychmiast albo że każdy preparat postbiotyczny będzie działał w taki sam sposób. Korzyść zdrowotna musi zostać wykazana dla konkretnej formulacji.
Podstawową różnicę pomiędzy kategoriami opisuje również materiał National Institutes of Health dotyczący probiotyków.
| Porównywany element | Postbiotyki | Probiotyki |
|---|---|---|
| Stabilność | Nie zawierają żywych mikroorganizmów zdolnych do namnażania, dlatego ich skład nie zależy od utrzymania żywotności bakterii. Wiele preparatów może charakteryzować się większą stabilnością, jednak dokładne wymagania zależą od formulacji. | Zawierają żywe mikroorganizmy, które muszą zachować odpowiednią żywotność. Temperatura, wilgotność i czas przechowywania mogą wpływać na liczbę żywych komórek. |
| Mechanizm | Dostarczają przygotowane nieożywione komórki mikroorganizmów, ich fragmenty lub inne składniki preparatu, które mogą oddziaływać z organizmem w sposób wykazany dla konkretnej formulacji. | Dostarczają żywe mikroorganizmy, które po spożyciu przejściowo kontaktują się ze środowiskiem przewodu pokarmowego i mogą wywoływać efekty właściwe dla konkretnego szczepu. |
| Bezpieczeństwo | Nie zawierają żywych mikroorganizmów. Może to być praktycznie istotne w niektórych sytuacjach, ale nie oznacza automatycznie, że każdy postbiotyk jest odpowiedni dla osoby z zaburzeniami odporności. W takim przypadku konieczna jest konsultacja medyczna. | Zawierają żywe mikroorganizmy. Przy ciężkich zaburzeniach odporności, krytycznym stanie zdrowia lub określonych chorobach ich zastosowanie powinno zostać omówione z lekarzem. |
| Przechowywanie | Wiele preparatów nie wymaga chłodzenia. Należy jednak zawsze przestrzegać informacji na etykiecie konkretnego produktu. | Część produktów wymaga chłodzenia, podczas gdy inne formulacje pozostają stabilne w temperaturze pokojowej. Warunki zależą od szczepu i technologii. |
| Powtarzalność | Brak konieczności utrzymywania mikroorganizmów przy życiu może ułatwiać kontrolę i standaryzację gotowego preparatu. | Końcowa liczba żywych mikroorganizmów może zależeć od szczepu, produkcji, warunków transportu i przechowywania oraz czasu do końca okresu trwałości. |
SUPER BIOTICS™ od PRIME NEXT GENERATION wykorzystuje podejście postbiotyczne oparte na stabilnej formule bez żywych bakterii.
Formuła zawiera kompleks postbiotyczny 550 mg, beta-glukany pochodzące z Saccharomyces cerevisiae, witaminę D3 oraz foliany.
Witamina D i foliany pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. Foliany pomagają również w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych oraz przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
Oświadczenia te odnoszą się do witaminy D i folianów zawartych w produkcie. Nie oznaczają, że sam kompleks postbiotyczny leczy choroby przewodu pokarmowego, odbudowuje mikrobiotę lub zapobiega konkretnym schorzeniom.
Przy wyborze suplementu postbiotycznego warto uwzględnić jego skład, standaryzację, sposób produkcji, zalecaną porcję i indywidualne potrzeby. W przypadku chorób przewlekłych, stosowania leków lub zaburzeń odporności warto skonsultować wybór ze specjalistą.
Jak prebiotyki, probiotyki i postbiotyki mogą się uzupełniać?
Mikrobiotę jelitową można w uproszczeniu porównać do żywego ogrodu.
Prebiotyki są substratami, które można porównać do odpowiednio dobranego pożywienia dla określonych mikroorganizmów. Probiotyki są żywymi mikroorganizmami wprowadzanymi w określonej ilości. Postbiotyki natomiast są przygotowanymi preparatami zawierającymi nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki.
Takie porównanie pomaga zobrazować zależności, ale nie powinno być interpretowane dosłownie. Wszystkie trzy kategorie posiadają precyzyjne definicje naukowe i nie są ze sobą wymienne.
Od substratu do związków wytwarzanych przez mikrobiotę
Prebiotyki są selektywnie wykorzystywane przez określone mikroorganizmy gospodarza.
Podczas fermentacji różnych substratów mikroorganizmy mogą wytwarzać związki metaboliczne, w tym krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Mikroorganizmy mogą również tworzyć inne metabolity oraz składniki komórkowe oddziałujące ze środowiskiem jelitowym.
To jeden z powodów, dla których prebiotyki, probiotyki i postbiotyki są ze sobą biologicznie powiązane, mimo że reprezentują różne kategorie.
National Institutes of Health opisuje probiotyki jako żywe mikroorganizmy podawane w odpowiedniej ilości, a prebiotyki jako substraty wykorzystywane przez mikroorganizmy. Dowiedz się więcej w materiale NIH Office of Dietary Supplements.
W prawidłowo funkcjonującym środowisku jelitowym składniki diety są wykorzystywane przez mikrobiotę, a mikroorganizmy wytwarzają różne metabolity i składniki komórkowe.
Badania analizują rolę określonych metabolitów i składników mikroorganizmów w kontekście bariery jelitowej, sygnalizacji immunologicznej oraz procesów zapalnych.
Nie oznacza to jednak, że każdemu prebiotykowi, probiotykowi lub postbiotykowi można przypisać takie same właściwości. Efekt zależy od konkretnego substratu, szczepu, preparatu, dawki, badanej populacji oraz indywidualnego stanu zdrowia.
Dodawanie coraz większych ilości jednej kategorii nie oznacza automatycznie większej korzyści.
Dlaczego cały cykl nie zawsze przebiega w ten sam sposób?
Dwie osoby mogą spożywać podobną ilość błonnika, a jednocześnie posiadać odmienny skład i aktywność mikrobioty.
Ten sam substrat może więc zostać wykorzystany w innych proporcjach przez różne społeczności mikroorganizmów, co może prowadzić do odmiennych profili metabolitów.
W przypadku probiotyku znaczenie ma dodatkowo zachowanie żywotności mikroorganizmów podczas przechowywania oraz ich zdolność do przetrwania przejścia przez przewód pokarmowy.
Postbiotyki reprezentują bardziej bezpośrednie podejście technologiczne, ponieważ nie zawierają żywych mikroorganizmów, których przeżycie trzeba utrzymywać. Nie oznacza to jednak, że omijają wszystkie procesy fizjologiczne albo że ich efekt jest natychmiastowy.
Współczesne przeglądy naukowe opisują probiotyki i postbiotyki nie jako wzajemnie wykluczające się rozwiązania, lecz jako różne podejścia, które mogą być dobierane w zależności od konkretnego mikroorganizmu, produktu, populacji i oczekiwanego zastosowania.
Zrozumienie roli każdej z tych kategorii ułatwia odpowiedź na pytanie postbiotyk czy probiotyk bez sprowadzania zdrowia jelit do jednego uniwersalnego rozwiązania.
Prebiotyk, probiotyk czy postbiotyk – co wybrać?
Nie istnieje jedna najlepsza opcja odpowiednia dla każdego przewodu pokarmowego.
Praktyczny wybór zależy od tego, jaki jest cel, jak organizm reaguje na zwiększoną ilość fermentującego błonnika lub żywe kultury, czy istnieją określone dolegliwości oraz jak dużą rolę odgrywa wygoda i stabilność produktu.
Poniższe porównanie należy traktować jako punkt wyjścia, a nie zamiennik indywidualnej porady medycznej.
| Opcja | Może odpowiadać osobie, która chce... | O czym warto pamiętać? |
|---|---|---|
| Prebiotyki | Dostarczać substraty selektywnie wykorzystywane przez określone mikroorganizmy i zwiększać udział różnorodnych produktów roślinnych w diecie. | Więcej błonnika nie zawsze oznacza większy komfort. Nagłe zwiększenie ilości fermentujących składników może u osób wrażliwych powodować gazy i wzdęcia, dlatego zmiany warto wprowadzać stopniowo. |
| Probiotyki | Wprowadzić określony, przebadany żywy szczep mikroorganizmu i jest gotowa oceniać tolerancję konkretnego produktu. | Żywe mikroorganizmy powinny zachować odpowiednią żywotność. Efekty są zależne od szczepu, dawki, produktu i konkretnego zastosowania. NIH wyjaśnia definicję i zasady oceny probiotyków. |
| Postbiotyki | Wybrać stabilną formę suplementacji bez żywych bakterii, szczególnie po mało przewidywalnych doświadczeniach z produktami probiotycznymi. | Postbiotyki są preparatami zawierającymi nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki. Nie wymagają utrzymywania żywych kultur ani prebiotycznego substratu do zachowania ich żywotności. Właściwości zależą jednak od konkretnego preparatu i badań. |
Jeżeli masz już dość zgadywania
Frustracja po wielokrotnym zmienianiu produktów, oczekiwaniu na rezultat, a następnie zastanawianiu się, czy problemem był szczep, dawka, przechowywanie lub indywidualna reakcja przewodu pokarmowego, jest zrozumiała.
Brak oczekiwanego efektu nie oznacza, że „zawiodłeś”. Może po prostu oznaczać, że konkretny produkt, szczep albo format nie odpowiadał Twoim potrzebom.
Dla osoby zmęczonej dobieraniem kolejnych probiotyków, źle tolerującej niektóre żywe kultury lub preferującej stabilny produkt bez żywych bakterii, postbiotyk może być prostszą opcją do rozważenia.
SUPER BIOTICS™ od PRIME NEXT GENERATION jest formułą postbiotyczną bez żywych bakterii, przeznaczoną do stosowania raz dziennie i niewymagającą przechowywania w lodówce.
Nie oznacza to, że postbiotyki i probiotyki wzajemnie się wykluczają. Przeglądy naukowe wskazują, że obie kategorie można rozpatrywać jako różne, potencjalnie uzupełniające się strategie, dobierane do określonego mikroorganizmu, populacji i potrzeb. Przeczytaj przegląd naukowy porównujący postbiotyki i probiotyki.
Praktyczne sposoby wspierania jelit prebiotykami, probiotykami i postbiotykami
Codzienna rutyna ukierunkowana na jelita nie musi opierać się na jednym składniku ani wymagać skomplikowanego harmonogramu.
Można łączyć zróżnicowane produkty roślinne, dobrze tolerowaną żywność fermentowaną i odpowiednio dobrany suplement, uwzględniając tolerancję przewodu pokarmowego, preferencje oraz możliwość regularnego stosowania.
Zacznij od produktów dostarczających prebiotycznych substratów
Prebiotyki są określonymi substratami selektywnie wykorzystywanymi przez mikroorganizmy gospodarza. W praktyce wiele takich składników znajduje się w produktach roślinnych bogatych w określone frakcje błonnika i węglowodanów.
Do codziennych posiłków można stopniowo włączać między innymi czosnek, cebulę, owies, banany, szparagi, por, rośliny strączkowe oraz inne produkty roślinne.
Nie każdy z tych produktów jest automatycznie „prebiotykiem” jako całość, ale może dostarczać składników wykorzystywanych przez mikrobiotę.
Ilość błonnika należy zwiększać stopniowo i jednocześnie zadbać o odpowiednią podaż wody, szczególnie jeżeli wcześniej dieta była uboga w błonnik.
Wolniejsze wprowadzanie zmian może być bardziej komfortowe dla osób, u których nagłe zwiększenie ilości fermentujących węglowodanów powoduje wzdęcia.
Dodaj fermentowane produkty, jeżeli dobrze je tolerujesz
Żywność fermentowana może być jednym ze sposobów zwiększenia różnorodności diety i wprowadzenia produktów zawierających żywe mikroorganizmy.
Jogurt z aktywnymi kulturami, kefir, kimchi i kiszona kapusta należą do popularnych przykładów.
Należy jednak czytać etykiety, ponieważ obróbka termiczna, pasteryzacja oraz warunki przechowywania mogą wpływać na to, czy produkt zawiera żywe mikroorganizmy w momencie spożycia.
Fermentowany produkt spożywczy nie jest automatycznie probiotykiem. Do zastosowania określenia „probiotyk” potrzebne są odpowiednio scharakteryzowane mikroorganizmy i dowody dotyczące korzyści zdrowotnej.
Jeżeli fermentowana żywność wywołuje dyskomfort albo po prostu jej nie lubisz, nie ma potrzeby zmuszania się do jej spożywania. Jest tylko jednym z elementów możliwej diety wspierającej różnorodność mikrobioty.
Indywidualna reakcja ma znaczenie, dlatego warto obserwować tolerancję zamiast kierować się wyłącznie popularnością danego produktu.
Rozważ stabilną formułę postbiotyczną bez żywych bakterii
Dla osób zmęczonych metodą prób i błędów preparaty postbiotyczne reprezentują inne podejście niż klasyczny probiotyk.
Postbiotyki nie zawierają żywych mikroorganizmów, dlatego ich zastosowanie nie wymaga przeżycia bakterii podczas przechowywania ani ich kolonizacji w przewodzie pokarmowym.
Nie oznacza to jednak, że nie przechodzą przez środowisko przewodu pokarmowego ani że rozpoczynają działanie natychmiast po połknięciu.
Ich większa stabilność może natomiast ułatwiać regularną suplementację. Wiele produktów nie wymaga chłodzenia, dzięki czemu można przechowywać je w domu, pracy lub zabrać w podróż zgodnie z zaleceniami producenta.
Badania opisują probiotyki i postbiotyki jako podejścia, które mogą być dobierane do indywidualnych potrzeb, a nie jako kategorie, z których jedna jest zawsze lepsza.
PRIME NEXT GENERATION oferuje SUPER BIOTICS™ — suplement diety oparty na formule postbiotycznej bez żywych bakterii, wzbogacony o witaminę D3 i foliany.
Produkt nie wymaga przechowywania w lodówce i jest przeznaczony do wygodnego stosowania raz dziennie.
Przy porównywaniu suplementów warto zwracać uwagę nie tylko na marketingowe określenia, ale również na:
- precyzyjnie przedstawiony skład,
- ilości składników w porcji dziennej,
- informacje o mikroorganizmach lub preparacie postbiotycznym,
- warunki przechowywania,
- zalecany sposób stosowania,
- jakość i transparentność producenta,
- oraz zakres badań odnoszących się do konkretnego preparatu.
Takie informacje nie gwarantują określonego rezultatu klinicznego, ale pozwalają bardziej świadomie porównywać suplementy i oceniać, który produkt najlepiej wpisuje się w codzienną rutynę.
Niezależnie od wybranej kombinacji zmiany warto wprowadzać stopniowo.
Osoby chorujące przewlekle, przyjmujące leki, kobiety w ciąży lub karmiące piersią oraz osoby z istotnymi zaburzeniami odporności powinny przed rozpoczęciem nowej suplementacji skonsultować się z lekarzem albo farmaceutą.
Suplement diety nie zastępuje zróżnicowanej diety i zdrowego stylu życia. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. Suplement diety nie jest produktem leczniczym i nie jest przeznaczony do diagnozowania, leczenia ani zapobiegania chorobom.
Najczęściej zadawane pytania
Jaka jest różnica między prebiotykiem, probiotykiem i postbiotykiem?
Prebiotyk jest substratem selektywnie wykorzystywanym przez mikroorganizmy gospodarza, którego wykorzystanie prowadzi do wykazanej korzyści zdrowotnej.
Probiotyk zawiera żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiedniej ilości przynoszą korzyść zdrowotną gospodarzowi.
Postbiotyk jest preparatem zawierającym nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki, który również przynosi wykazaną korzyść zdrowotną.
W uproszczeniu można powiedzieć, że prebiotyk dostarcza określony substrat dla mikroorganizmów, probiotyk dostarcza żywe mikroorganizmy, natomiast postbiotyk dostarcza przygotowane nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki.
Należy jednak pamiętać, że same metabolity powstające podczas aktywności mikroorganizmów nie są automatycznie postbiotykiem według aktualnej definicji naukowej.
Co jest lepsze – probiotyk czy postbiotyk?
Żadna kategoria nie jest uniwersalnie lepsza.
Probiotyk może być właściwym wyborem, gdy celem jest zastosowanie konkretnego żywego szczepu, dla którego istnieją odpowiednie badania dotyczące określonego zastosowania.
Postbiotyk może być praktycznym rozwiązaniem dla osób, którym zależy na stabilnej formulacji bez żywych bakterii i bez konieczności utrzymywania żywotności mikroorganizmów.
Najlepszy wybór zależy od celu, tolerancji, składu produktu, jakości badań oraz indywidualnego stanu zdrowia.
Czy postbiotyk jest lepszy od probiotyku dla osób z wrażliwym przewodem pokarmowym?
Postbiotyk może być atrakcyjną opcją dla osoby, która nie chce wprowadzać dodatkowych żywych mikroorganizmów albo wcześniej źle tolerowała niektóre produkty probiotyczne.
Nie oznacza to jednak, że każdy postbiotyk będzie automatycznie dobrze tolerowany przez każdą osobę.
Znaczenie ma cały skład suplementu, dawka, substancje pomocnicze i indywidualna reakcja przewodu pokarmowego.
Przy przewlekłych, nawracających lub nasilonych objawach jelitowych suplement nie powinien zastępować diagnostyki.
Jak naturalnie dostarczać postbiotyki?
To pytanie wymaga rozróżnienia pomiędzy metabolitami naturalnie powstającymi w jelitach a postbiotykiem jako zdefiniowanym preparatem.
Mikroorganizmy jelitowe naturalnie wytwarzają różne metabolity podczas wykorzystywania składników pożywienia. Do najlepiej poznanych należą krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe powstające podczas fermentacji określonych frakcji błonnika.
Nie oznacza to jednak, że każdy metabolit wytwarzany w jelicie należy formalnie nazywać postbiotykiem.
Zróżnicowana dieta zawierająca produkty roślinne, takie jak cebula, czosnek, owies, banany, szparagi, por, rośliny strączkowe, orzechy, nasiona i produkty pełnoziarniste, dostarcza substratów wykorzystywanych przez mikrobiotę.
Fermentowane produkty spożywcze mogą również dostarczać mikroorganizmów i produktów fermentacji, ale ich skład zależy od procesu technologicznego.
Postbiotyk stosowany jako suplement jest natomiast odpowiednio przygotowanym i scharakteryzowanym preparatem zawierającym nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki.
Czy można stosować prebiotyk, probiotyk i postbiotyk jednocześnie?
Kategorie te mogą się wzajemnie uzupełniać, ale ich łączenie nie jest obowiązkowe.
Prebiotyk może dostarczać substratu wykorzystywanego przez wybrane mikroorganizmy, probiotyk wprowadza określony żywy szczep, a postbiotyk dostarcza nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki.
Wprowadzenie kilku nowych produktów w tym samym czasie może jednak utrudnić ocenę tolerancji i ustalenie, który z nich odpowiada za określoną reakcję organizmu.
Rozsądniejszym podejściem może być stopniowe wprowadzanie zmian i obserwowanie tolerancji.
Jeżeli przyjmujesz leki, chorujesz przewlekle, jesteś w ciąży lub karmisz piersią albo masz istotne problemy ze strony przewodu pokarmowego, warto wcześniej skonsultować suplementację z lekarzem lub farmaceutą.
Chcesz uprościć codzienne dbanie o jelita?
Jeżeli porównywanie prebiotyków, probiotyków i postbiotyków sprawiło, że nadal zastanawiasz się, od czego zacząć, najważniejsze jest dopasowanie rozwiązania do własnej diety, tolerancji i codziennych nawyków.
Dla osoby poszukującej stabilnej formuły bez żywych bakterii postbiotyk może stanowić praktyczną alternatywę dla kolejnego preparatu probiotycznego.
Witamina D i foliany pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. Foliany pomagają także w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych oraz przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
Suplement diety nie zastępuje zróżnicowanej diety i zdrowego stylu życia. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. Przechowywać w sposób wskazany na etykiecie produktu. W przypadku chorób przewlekłych, stosowania leków, ciąży lub karmienia piersią decyzję o suplementacji warto skonsultować ze specjalistą.
Źródła wiedzy
- Gibson G.R., Hutkins R., Sanders M.E., Prescott S.L., Reimer R.A., Salminen S.J., Scott K., Stanton C., Swanson K.S., Cani P.D., Verbeke K., Reid G. Expert consensus document: The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on the definition and scope of prebiotics. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology. 2017;14:491–502. doi: 10.1038/nrgastro.2017.75. Konsensus ISAPP definiuje prebiotyk jako substrat selektywnie wykorzystywany przez mikroorganizmy gospodarza, którego wykorzystanie przynosi korzyść zdrowotną. Publikacja podkreśla również, że nie każdy rodzaj błonnika jest automatycznie prebiotykiem, a działanie prebiotyczne wymaga wykazania selektywnego wykorzystania przez mikroorganizmy oraz korzyści dla gospodarza. Zobacz publikację.
- Hill C., Guarner F., Reid G., Gibson G.R., Merenstein D.J., Pot B., Morelli L., Berni Canani R., Flint H.J., Salminen S., Calder P.C., Sanders M.E. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology. 2014;11:506–514. doi: 10.1038/nrgastro.2014.66. Konsensus potwierdza definicję probiotyku jako żywych mikroorganizmów, które podane w odpowiedniej ilości przynoszą korzyść zdrowotną gospodarzowi. Dokument wyjaśnia również znaczenie identyfikacji szczepu, odpowiedniej dawki, żywotności mikroorganizmów i właściwego stosowania terminu „probiotyk”. Zobacz publikację.
- Salminen S., Collado M.C., Endo A., Hill C., Lebeer S., Quigley E.M.M., Sanders M.E., Shamir R., Swann J.R., Szajewska H., Vinderola G. The International Scientific Association of Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on the definition and scope of postbiotics. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology. 2021;18:649–667. doi: 10.1038/s41575-021-00440-6. Konsensus definiuje postbiotyk jako preparat zawierający nieożywione mikroorganizmy lub ich składniki, który przynosi korzyść zdrowotną gospodarzowi. Preparat musi zawierać nieożywione komórki mikroorganizmów lub ich składniki. Metabolity mogą występować w preparacie, ale same oczyszczone metabolity, takie jak kwas masłowy, kwas mlekowy czy krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, nie spełniają samodzielnie definicji postbiotyku. Zobacz publikację.
- Marco M.L., Sanders M.E., Gänzle M., Arrieta M.C., Cotter P.D., De Vuyst L., Hill C., Holzapfel W., Lebeer S., Merenstein D., Reid G., Wolfe B.E., Hutkins R. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on fermented foods. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology. 2021;18:196–208. doi: 10.1038/s41575-020-00390-5. Publikacja wyjaśnia różnicę pomiędzy żywnością fermentowaną a probiotykiem. Produkt fermentowany może zawierać żywe mikroorganizmy, ale nie oznacza to automatycznie, że spełnia definicję produktu probiotycznego. Określenie „probiotyk” wymaga odpowiednio scharakteryzowanych żywych mikroorganizmów oraz wykazanej korzyści zdrowotnej. Zobacz publikację.
- National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Probiotics – Fact Sheet for Health Professionals. Opracowanie przedstawia aktualne informacje dotyczące definicji probiotyków, najczęściej stosowanych mikroorganizmów, oznaczania ich ilości w jednostkach tworzących kolonie (CFU), warunków przechowywania, bezpieczeństwa oraz różnic pomiędzy probiotykami, prebiotykami i produktami fermentowanymi. Materiał podkreśla, że większa liczba CFU nie oznacza automatycznie większej skuteczności produktu. Zobacz opracowanie NIH.
- Komisja Europejska. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności. Dokument stanowi podstawę prawną komunikacji dotyczącej witaminy D i folianów obecnych w SUPER BIOTICS™:
- witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
- foliany pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
- foliany pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych,
- foliany przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
- PRIME NEXT GENERATION. SUPER BIOTICS™ – postbiotyk z witaminą D3 i B9. Oficjalna specyfikacja produktu stanowi źródło informacji dotyczących składu, ilości kompleksu postbiotycznego, zawartości witaminy D3 i folianów, sposobu stosowania oraz braku żywych bakterii. Strona produktu jest źródłem danych produktowych, a nie niezależnym dowodem klinicznym skuteczności postbiotyku w konkretnym zastosowaniu zdrowotnym. Zobacz SUPER BIOTICS™.
